Berriak

2018/10/23 Agora K2050Elkarrizketak

Uxua Lopez: "Klimagatik desplazatu beharra daukaten milioika pertsonetatik %80 emakumeak dira"

Uxua Lopez ikerlari nafarrak (Tafalla, 1983), egun Acciona-n telekomunikazioetako ingeniaria denak, 'Klima-aldaketaren inpaktuak emakumeengan: emakume zientzialariak Antartikan' izeneko hitzaldia eskainiko du datorren urriak 30ean, asteartea, San Telmo Museoan. Hilean behin klima-aldaketari buruz Cristina Enea Fundazioak, Donostiako Udalak eta San Telmo Museoak antolatzen duten Agora K2050 solasaldi-sortaren testuinguruan izango da Uxua Donostian.

Berotze globalak emakumeengan dituen efektu negatiboak gizonezkoengan dituenak baino handiagoak dira; beste arrazoi batzuen artean baliabide ekonomiko gutxiago dauzkatelako, heziketarako eta justiziarako sarbide txikiagoa dutelako eta higikortasun eta erabaki-hartzean aukera gutxiago dauzkatelako. Testuinguru honetan, Homeward Bound mundu guztiko emakume zientzialariak elkartzen dituen mundu mailako sarea da. Ekimen honek emakume liderrak dituzten  klima-aldaketarako konponbideak bilatzen dituzten proiektuak identifikatzen ditu; aurkitutako arrakasta eta jardunbide egokiak aurkeztuko dira Donostiako jardunaldian.

Uxuarekin solasean egin dugu bere hitzaldiaren nondik-norakoak azal diezazkigun, bai eta Homeward Bound sareaz gehiago jakiteko.

Urriak 30ean Donostian eskainiko duzun hitzaldiak 'Klima-aldaketaren inpaktuak emakumeengan' du izenburua (19:00etan, San Telmo MUseoa). Sarri esan izan da fenomeno diskriminatzailea dela, ez dielako modu berean eragiten emakumeei eta gizonezkoei. Zeintzuk dira desberdintasun nagusiak?
Klima-aldaketa munduko biztanle ahulenei edo zaurgarrienei gehiago eragiten dien fenomenoa da, hau da, emakumeak, umeak eta pertsona edadetuak. Hondamendi meteorologiko handien heriotza-zifrei erreparatzen badiegu (Katrina, Itsaso Bareko 2004ko tsunamia edo iazko Bangladesheko uholdeak), emakumeen kopurua askoz handiagoa dela konturatuko gara.

Desberdintasun horiek leku guztietan ematen dira ala garapen txikiagoa duten herrialdeetan hautematen da gehiago? Euskal Herrian ere antzematen al dira diferentzia horiek?
Aipatzen duzun bezala, diferentzia horiek nabariagoak dira garapen bidean dauden herrialdeetan, genero desberdintasunak nabariagoak baitira. Herrialde horietan emakumeak dira batik bat lehenengo sektoreari loturako jarduerak egiten dituztenak, eta lan horiek gero eta prekarioagoak dira berotze globalaren ondorioengatik, mugikortasun mugatuagoa dute, baliabideetarako sarbidea zailagoa da... Baina Europan ematen diren bero-boladetan emakumezkoen heriotza-maila %65 inguruan kokatzen da.

Gainera, ez dugu ahaztu behar emakume horiek direla klimaren erruz desplazatuak diren milioika pertsona horietako %80 eta hauetako asko gurera iritsiko dira bizitzeko leku egoki baten bila. Horregatik, desberdintasun horiek guri asko eragiten ez diguten sentsazioa badugu ere, kontuan izan behar dugu migrazio-desplazamendu hori, bai eta pertsona horien harrera modu egokian kudeatu ere.

Zer paper betetzen dute emakumeek klima-aldaketaren aurkako borrokan, zehazki eremu zientifikoaren ikuspuntutik?
Emakumeek zientzian, gizarteko bestelako eremuetan bezala, gizonezkoek baino inpaktu txikiagoa dute berotze globalaren eta natur-baliabideen kudeaketaren inguruan. Eta zientzia, hain justu, ezinbesteko eremua da berotze globala eta haren ondorioak ulertzeko eta beren kontra borrokatzeko.

Zientziaren esparruko ikasketa askotan gizon eta emakume tituludunen kopurua antzekoa bada ere, karrera profesionalean aurrera egin ahala emakume kopurua nabarmen jaisten da. Horregatik maila baxuenean emakumeak egon badaude, baina ez dira asko iristen erantzukizun eta inpaktu gehiagoko postuetara.

Zein da emakumeek nazioarteko erabakiguneetan, klima-aldaketaren alorrean duten presentzia?
Esaterako, azken txostenaren arabera %33ko presentzia besterik ez dugu, baina aurrekoan kopurua %21ekoa zen eta 1990. urtean %3koa. Klima-aldaketari biltzarren kasuan bestalde, estatuburu guztien argazkiei begiratzean soilik, gorbatak besterik ez daude!

Homeward Bound sareko kide zara. Zer da sare hori?
Zientziaren eta teknologiaren alorretako emakumeentzako lidergo eta ahalduntze programa bat da Homeward Bound, klima-aldaketaren gaia duena oinarri eta testuinguru. Ekimena 2016an hasi zen natur-baliabideen politiken eta erabileren diseinuara bideratutako lantaldeetan genero-berdintasuna sustatzeko asmoarekin. Planteamentu hori alternatiba bat da klima-aldaketari aurre egiteko eta gure jarduerek planetan duten ondorioei soluzioak bilatzeko.

Proiektuaren helburua da klima-aldaketaren alorrean 1000 emakume zientzialari gaitzea zientzia-lidergoari, komunikazioari eta ikerkuntzari lotutako tresnekin. Urtero zientziari eta teknologiari lotutako mundu guztiko 100 emakume aukeratzen ditu Homeward Bound-ek. Emakume horiek formazioa jasotzen dute urtebetez, eta formazio hori Antartidara eginiko 3 asteko espedizio batekin amaitzen da. Emaitza gisa, mundu osoko 1000 emakume inguruz osaturiko sare bat sortuko da, datozen 10 urteetan klima-aldaketaren aurka elkarrekin lan egingo dutenak eta mundu jasangarriagoa bermatuko duten jardunbideak sustatuko dutenak.

Nola lagundu ahal izango lukete genero eta berdintasun neurriek klima-aldaketaren aurkako borrokan?
Emakumeek beste mota bateko soluzioak eman ditzakegu klima-aldaketa bezalako arazo global bati aurre egiteko. Ikuspegi kolaboratiboagoa eman dezakegu, transbertsal inklusiboa eta epe luzeagorako ikuspegiarekin. Klima-aldaketaren arazoari heltzeko ezin dugu jarraitu onura maximoa edozein prezioren truke bilatzen duten sistemekin pentsatzen, sistemen erdigunean bizitza jarri beharra dugu eta hor emakumeok esateko asko dugu.

Kontatuiguzu zure esperientzia Antartidan. Zein izan zen espedizioaren helburua, nortzuk elkartu zineten eta zertarako?
Bidaian zehar ez zen inolako ikerkuntza lanik egin, baina klima-aldaketaren inguruan ikerkuntzak garatzen ari ziren emakume zientzialariekin elkarrizketatu ginen hainbat estaziotan. Espedizioa formakuntza programaren amaiera izan zen eta bertan komunean jarri genituen urte osoan zehar eginiko esperientziak eta lanak.