https://www.cristinaenea.eus/Ongi etorria Cristina Enea FundazioraCristina Enea Fundazioa 2026euWed, 30 Sep 2026 11:20:00 +0200hourly1PHP rfspd XMLhttps://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11791-pleamar-proiektua-bisita-autogidatua-eta-tailerracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11791-pleamar-proiektua-bisita-autogidatua-eta-tailerra<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5401.jpg"></p><p>Parte-hartzaileek, haurrak dituzten familiak, Itsasoari korapilatuta tailerra egingo dute. Bertan, modu ludiko eta dibertigarrian, antzezlan bat balitz bezala, gure kostaldeetako protagonista batzuk ezagutuko dituzte eta non bizi diren, nola mugitzen diren eta zertaz elikatzen diren ikasiko dute.  Partehartzaileak interpreteak izango dira gure kostalde eta itsasertzeko biodibertsitateari balioa eman nahi dion antzezlan berezi honetan, organismo bakoitzak itsas ekosistemen orekan duen garrantzia azpimarratuz. Jarraian, Proyecto Pleeamar erakusketa modu autogidatuan bisitatu ahal izango dute partehartzaileek.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11791-pleamar-proiektua-bisita-autogidatua-eta-tailerra"># Lotura</a></p>Wed, 30 Sep 2026 11:20:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11444-ezagutu-katxolako-sagarrondoak-gure-lurraldean-sagarrak-eta-sagardoak-duten-garrantziaren-lekuko-biziacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11444-ezagutu-katxolako-sagarrondoak-gure-lurraldean-sagarrak-eta-sagardoak-duten-garrantziaren-lekuko-bizia<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4998.jpg"></p><p>Datorren urriaren 3an, larunbata, Cristina Enea Fundazioak eta Donostiako Udaleko Parke eta Lorategien sailak irteera bat antolatu dute Katxolako sagarrondoak ezagutzeko. Ekimen horren helburua da baso jangarrien eredua hiriko gune desberdinetara zabaltzea, inguruko komunitateak inplikatu eta denontzako bizigarriagoak diren berdeguneak sortzeko. Izen-emate irekiak (jarduera gaztelaniaz). Gure hirietan gero eta ohikoagoak dira jakiak ekoizteko guneak. Hiri baratzeak, baratze komunitarioak edo balkoi-baratzeak ugaltzen ari diren honetan, gure kale eta parkeetan elikagaiak sortzen dituzten beste biztanle batzuk aurki ditzakegu: fruta-arbolak. Horren adibide dira sagarrondoak eta Aiete auzoan dagoen Katxola baserria. Katxola ez da baserri soil bat, tolare-baserria da eta Lantxabe auzo elkarteko kideekin batera bere historia eta funtzionamendua ezagutuko ditugu familia giroan. Horren ondoren, auzolanean uzta bildu eta sortutako zukua egin eta dastatzeko aukera izango dugu. "Sagarrondoak bisitatzeaz gain, eta uzta biltzeko garaian gaudela kontuan hartuta, sagardoa egiteko prozesuan murgilduko gara, horretarako material berezia erabiliz, hala nola sagarra txikitzeko matxaka, eta txikitutako sagarrak jotzeko edo muztioa lortzeko tolarea", azaldu dute Cristina Enea Fundazioko hezkuntza sailetik. Jarduera Asteklima Euskadiko Klima eta Energiaren Astearen barruan dago, eta 10:30ean hasiko da, Katxola baserrian bertan (Paraiso kalea, 22). 3 ordu inguruko iraupena izango du eta 6 urtetik gorako seme-alabak dituzten familiei zuzenduta dago. Izen emateak hemen.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11444-ezagutu-katxolako-sagarrondoak-gure-lurraldean-sagarrak-eta-sagardoak-duten-garrantziaren-lekuko-bizia"># Lotura</a></p>Wed, 30 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/10154-anarbeko-urtegia-eta-bertako-ingurune-paregabea-ezagutzeko-irteeracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/10154-anarbeko-urtegia-eta-bertako-ingurune-paregabea-ezagutzeko-irteera<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4495.jpg"></p><p>Añarbeko Urak-en eskutik, Cristina Enea Fundazioak bisita gidatua antolatu du igande honetan, urriaren 4an, Añarbeko urtegira eta bertako ingurune ederrera, uraren zikloko faseen kudeaketa ezagutzeko. Izen-emateak irekita. Jarduera euskaraz. Bisita horretan Añarbeko presan egiten diren instalazioak eta maniobrak ezagutuko ditugu, Gipuzkoako biztanleriaren % 44 urez hornitzen duena. Gainera, azpiegitura horiek klima-aldaketaren ondorioei nola aurre egiten dieten jakingo dugu, arro hidrografikoa kontserbatuz, ur-hornidurako sistema horien erresilientzia handitzeko. Gainera, bertatik bertara gozatu ahal izango dugu inguratzen duen paisaia ederraz, eta hobeto ezagutu ahal izango dugu natura- eta paisaia-balio handiko espazio hori, non basoa eta ura elkartzeak ingurune pribilegiatua sortzen duen. Iban Zubeldia Añarbeko Urak-eko Komunikazio Zerbitzuko buruak azaldu duenez, "bisita gidatuetara etortzen direnek erantzun ahal izango diete geure buruari egiten dizkiogun galdera askori, hala nola, presatik zenbat ur ateratzen den une bakoitzean, zer den emari ekologikoa eta zertarako balio duen, urtegiak nola funtzionatzen duen eta uholdeak izateko arriskua dagoenean zer erabaki hartzen diren". Bisita urriaren 4an izango da, igandea, eta aldez aurretik izena ematea beharrezkoa da, hemen. Bisiten prezioa 5 eurokoa izango da pertsonako eta fidantza hori jarduerara joan diren pertsonei itzuliko zaie, amaitutakoan, Saretuz sareko saltokietan erosteko bono gisa. Bisita gidatuetarako autobusa 10:00etan aterako da Renfe-ren Norteko geltokiaren parean dagoen markesinatik. Itzulera, berriz, 14:00ak aldera.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/10154-anarbeko-urtegia-eta-bertako-ingurune-paregabea-ezagutzeko-irteera"># Lotura</a></p>Tue, 29 Sep 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11789-tokiko-artoak-erakusketa-batek-elikagai-horren-aldaerak-kokalekuak-eta-berezitasunak-jarri-nahi-ditu-balioancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11789-tokiko-artoak-erakusketa-batek-elikagai-horren-aldaerak-kokalekuak-eta-berezitasunak-jarri-nahi-ditu-balioan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5415.jpg"></p><p>Cristina Enea Fundazioak, Haziera proiektuaren bidez, erakusketa bat ireki du Ingurumen Baliabideen Zentroan. Bertan, euskal kantauriar isurialdean bizirik dirauten 27 tokiko arto-barietateei buruzko informazioa biltzen da, "mirari txiki bat", arduradunen arabera, oinarrizko elikagai horren barietate gehienak desagertu egin baitira gure inguru hurbilean. Erakusketa abenduaren 21era arte egongo da ikusgai Cristina Enean. Artoa garrantzi handiko elementua izan da Euskal Herriko isurialde atlantikoko nekazaritzan eta sukaldaritza-kulturan. Azken urteotan, ordea, laborantza izugarri jaitsi da, kontsumoa murriztu den bezala. Iñigo García Ingurumen zinegotziak erakusketa honen bezalako ekimenen garrantzia azpimarratu du, gure inguruko nekazaritza- eta kultura-ondarearen zati bat ezagutarazteko eta babesteko. «Biodibertsitateaz hitz egitea belaunaldiz belaunaldi landu diren eta gure historiaren parte diren barietateez hitz egitea ere bada. Horiek ezagutzea eta horiei balioa ematea lehen urratsa da desagertzea saihesteko», adierazi du. Artoaren kontsumoaren eta laborantzaren jaitsieraren prozesu horren ondorioz, azken mendeetan gure landa-inguruneko herri eta haranetan egokitu diren arto-barietateak desagertzen ari dira. Tokiko arto-barietateak ugaltzen eta mantentzen jarraitzen duten pertsonak gero eta gutxiago direla ikusita, 2025ean prospekzio-lan txiki bat egin zen Basaburu Ttikia, Baztan, Bortziriak eta Malerreka ibarretan landatzen diren barietateak identifikatzeko. Proiektu hori Cederna Garalurren bidez kudeatzen ari diren Berreskuratze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planaren Next Generation funts europarrekin finantzatutako ekimena da. Lan horren esparruan, tokiko 27 arto-barietate identifikatu ziren, lehen karakterizazio bat egin zen eta barietate horietako bakoitza desagertzeko arriskuan zein neurritan dagoen aztertu zen. 27 barietate horiek "mirari txiki bat" dira Marc Badalentzat, Cristina Enea Fundazioko Haziera proiektuaren arduradunarentzat; izan ere, azken urteotan, ekimen horren lanaren zati handi bat landatutako biodibertsitatearen inguruko lan eta hausnarketara bideratzen du. Dauden lurraldeetako ingurumen-baldintzetara ondo egokitutako barietateak dira, oso interesgarriak ezaugarri organoleptikoen ikuspegitik (usaian, zaporea, kolorea), eta aukera asko eskaintzen dizkiete tokiko ekoizle eta ekoizleei. Badalek gogorarazi du barietate gutxi horiek "zaintzen" dituzten pertsonak adinean aurrera doazenak direla, eta dagoeneko etxe gutxitan egiten dela artoa; horregatik, produktu hori arrisku larrian dago. Zentzu horretan, Badalek Zubietako herri-errotaren lana goraipatu nahi izan du. «Ezaugarri horiek dituen adibide bakarra da Euskal Herrian, eta ziurrenik Europan ere, gehienak erabilera pribatukoak baitira». «Barietate horietako bakoitzaren atzean ezagutza, lana eta lurraldearekin harremanak izateko modu bat daude, eta merezi du kontserbatzea», gaineratu du zinegotziak. «Erakusketa honek aberastasun horretara modu erraz eta dibulgatzailean hurbiltzeko aukera ematen digu, eta landatutako biodibertsitatea kontserbatzea ere barietate horiek ezagutzen, erabiltzen eta transmititzen jarraitzearen mende dagoela gogorarazten digu». Tokiko 27 elikagai-barietateetako bakoitzaren ezaugarriak jasotzen dituzten fitxa eta irudiez gain, tokiko artoari buruzko hiztegi txiki bat ere jasotzen du erakusketak, kontsulta gisa, eta urriaren 29an Marc Badalek berak herritarrei irekitako ekitaldi batean aurkeztuko ditu tokiko arto-barietateen inguruan iaz egindako azterketaren emaitzak.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11789-tokiko-artoak-erakusketa-batek-elikagai-horren-aldaerak-kokalekuak-eta-berezitasunak-jarri-nahi-ditu-balioan"># Lotura</a></p>Mon, 28 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11173-muskerrekin-eginiko-ikerketa-batek-erakutsi-du-espezie-baten-errutina-aldatzeak-ekosistema-oso-bat-alda-dezakeelacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11173-muskerrekin-eginiko-ikerketa-batek-erakutsi-du-espezie-baten-errutina-aldatzeak-ekosistema-oso-bat-alda-dezakeela<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4650.jpg"></p><p>Ekosistema konexioz betetako sarea da, oreka delikatuan funtzionatzen duena, askotan beste ekosistema batzuetara konektatuta. Zer gertatzen da egitura honetako pieza bakar bat aldatzen denean? Ecology Letters-en argitaratutako ikerketa berri batek, Oriol Lapiedra CREAFeko ikertzaileak lidergoan jarritakoak, iradokitzen du <strong>aldaketa bakar batek ondorio batzuk eragin ditzakeela ur-jauzian, ekosistema oso bat eta, are, inguruko ekosistemak ere eraldatzen dituztenak.</strong></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11173-muskerrekin-eginiko-ikerketa-batek-erakutsi-du-espezie-baten-errutina-aldatzeak-ekosistema-oso-bat-alda-dezakeela"># Lotura</a></p>Thu, 24 Sep 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11787-abian-da-cristina-enea-fundazioaren-udazkeneko-eskaintza-kulturalacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11787-abian-da-cristina-enea-fundazioaren-udazkeneko-eskaintza-kulturala<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5409.jpg"></p><p><em>Gaur, irailak 23, hasi da udazkena ipar hemisferioan. Egunak laburtu egiten dira eta tenperaturak behera egiten du, baina Cristina Enea Fundazioan kultur eskaintza ez da murrizten, eta datozen 3 hilabeteetan dozenaka jarduera, proposamen eta ekimenek ingurumenaren kontzientziazioan eta sentsibilizazioan murgiltzeko aukera eskainiko diete herritarrei. Izen emateak zabalik <a href=\"https://bibe.me/ekitaldiak-CristinaEneaFundazioa\"><strong>hemen</strong></a>.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11787-abian-da-cristina-enea-fundazioaren-udazkeneko-eskaintza-kulturala"># Lotura</a></p>Wed, 23 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11776-parketik-parkera-miramon-euskarazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11776-parketik-parkera-miramon-euskaraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5399.jpg"></p><p>Hiriko-parkeek funtsezko zeregina dute hirien eta bertako biztanleen ongizatean, berdeguneek lasaitzeko tokia eta naturaz gozatzeko aukera eskaintzen baitigute hormigoiz estalitako hirietan bizi eta lan egiten dugunoi. Parketik parkera ekimenak, Donostiako parkeak hobeto ezagutzera eta haietaz gozatzera gonbidatzen zaitu. Horretarako, irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11776-parketik-parkera-miramon-euskaraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 13:05:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11774-ibilbide-didaktikoa-urumearen-ibarrean-zehar-euskarazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11774-ibilbide-didaktikoa-urumearen-ibarrean-zehar-euskaraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5398.jpg"></p><p>Bisita honetan Donostiaren bizkarrezur izan den Urumearen ibaiari buruz gehiago jakiteko aukera izango dugu. Urumearen ibarrean jarritako panel didaktikoak baliatuz, edukietan sakondu eta Urumean oinarritutako lanbideen, bizimoduen, baserrien eta beste hainbat bitxikeriren inguruan jardungo gara, ibilbide atsegin bat eginez.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11774-ibilbide-didaktikoa-urumearen-ibarrean-zehar-euskaraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 13:02:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11772-bihotz-inguru-baso-txangoak-agorregiko-errota-manterolatikcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11772-bihotz-inguru-baso-txangoak-agorregiko-errota-manterolatik<p>Gero eta gehiago dira haurrak naturarekin harremanetan hezteak beraien garapenerako duen garrantzia azpimarratzen duten ikerketak. Hori dela eta, Bihotz Inguru- Baso Eskola elkartearekin elkarlanean, familiartean egiteko irteerak antolatu ditugu. Ibilbideak 3-6 urteko haurrei egokituak izango dira eta hauen helburua inguruan ditugun baso eta naturgune desberdinak ezagutzeko aukera eskaini eta naturarekin harremana sustatzea da.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11772-bihotz-inguru-baso-txangoak-agorregiko-errota-manterolatik"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 12:59:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11771-bihotz-inguru-baso-txangoak-plaiaundi-iruncristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11771-bihotz-inguru-baso-txangoak-plaiaundi-irun<p>Gero eta gehiago dira haurrak naturarekin harremanetan hezteak beraien garapenerako duen garrantzia azpimarratzen duten ikerketak. Hori dela eta, Bihotz Inguru- Baso Eskola elkartearekin elkarlanean, familiartean egiteko irteerak antolatu ditugu. Ibilbideak 3-6 urteko haurrei egokituak izango dira eta hauen helburua inguruan ditugun baso eta naturgune desberdinak ezagutzeko aukera eskaini eta naturarekin harremana sustatzea da.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11771-bihotz-inguru-baso-txangoak-plaiaundi-irun"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 12:58:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11769-baso-bainuak-donostian-gaztelerazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11769-baso-bainuak-donostian-gazteleraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5396.jpg"></p><p>Shinrin Yoku teknika (baso-bainuak), basoan jarduerak egitea da, naturarekin birkonektatzeko eta osasunerako onura zuzena lortzeko tresna. Azterlan ugarik erakutsi dute naturarekiko kontaktuak, eta bereziki basoekiko, eragin oso positiboa duela gure ongizatean. Zortzi baso-bainuz osaturiko ikastaro honen helburua da gure zentzumenak esnatzen eta gure egunerokotasunean sortutako estresa eta tentsioak murrizten lagunduko diguten ariketa eta tresnak ezagutaraztea.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11769-baso-bainuak-donostian-gazteleraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 12:53:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11766-haziak-erauzteko-tailerracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11766-haziak-erauzteko-tailerra<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5394.jpg"></p><p>Gure hazien uzta eta beren garbiketa eta gordetze egokia oso une garrantzitsuak dira. Horregatik, udazkenero tailer hau antolatzen dugu lan horiek modu egokian egiteko kontuan izan behar ditugun alorrak ezagutzeko. Beharrezko azalpenez gain,tailerrak zati praktikoa ere izango du non uzta ezberdinetako haziak erauzten, garbitzen, lehortzen eta gordetzen ikasiko dugun.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11766-haziak-erauzteko-tailerra"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 12:46:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11761-hazi-lanacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11761-hazi-lana<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5391.jpg"></p><p>Iritsi da udazkena, eta ondorioz, gure baratzeko hainbat hazi jasotzeko garaia da. Cristina Enea Fundazioaren Haziera hazi artxiboarekin nolabaiteko harremana duzuen lagunei deialdia egin nahi dizuegu, elikagai ezberdinen haziak (piperrak, kalabazina, errefautxoa, artobeltza, letxuga…) erauzteko eta garbitzeko zuen laguntza beharrezkoa baitugu. Udazkenean zehar hiru lan-jardunaldi berri partekatzeko gonbidapena helarazi nahi dizuegu, non elkarrekin lan egiten dugun bitartean, hazien ugalketari eta baratzeko lanei buruzko zalantzak eta esperientziak elkartrukatuko ditugun. Horrela, denon artean hazi-artxiboa bizirik eta eguneratua edukiko dugu. Haziak erauzteko edo garbitzeko baldin badituzu ere, ekar itzazu zure landareak ere.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11761-hazi-lana"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 12:34:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11762-hazi-lanacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11762-hazi-lana<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5391.jpg"></p><p>Iritsi da udazkena, eta ondorioz, gure baratzeko hainbat hazi jasotzeko garaia da. Cristina Enea Fundazioaren Haziera hazi artxiboarekin nolabaiteko harremana duzuen lagunei deialdia egin nahi dizuegu, elikagai ezberdinen haziak (piperrak, kalabazina, errefautxoa, artobeltza, letxuga…) erauzteko eta garbitzeko zuen laguntza beharrezkoa baitugu. Udazkenean zehar hiru lan-jardunaldi berri partekatzeko gonbidapena helarazi nahi dizuegu, non elkarrekin lan egiten dugun bitartean, hazien ugalketari eta baratzeko lanei buruzko zalantzak eta esperientziak elkartrukatuko ditugun. Horrela, denon artean hazi-artxiboa bizirik eta eguneratua edukiko dugu. Haziak erauzteko edo garbitzeko baldin badituzu ere, ekar itzazu zure landareak ere.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11762-hazi-lana"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 12:34:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11757-erakusketa-tokiko-artoakcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11757-erakusketa-tokiko-artoak<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5388.jpg"></p><p>Artoa elementurik inportanteenetako bat izan da laborantzako eta sukaldaritzako kulturan Euskal Herriko isuri atlantikoan. Azken urteetan, ordea, labore gisa desagertzen joan eta gero, gutxiago kontsumitzen da. Prozesu horren ondorioz, desagertzen ari dira mendeotan bertakotzen joan diren arto aldaerak, herriz herri eta bailaraz bailara egokitu direnak. 2025ean, 27 arto aldaera dentifikatu ziren eta aldaera bakoitza zein zaurgarritasun mailan dagoen aztertu zen. Argazki erakusketa honetan, egindako lanaren lagin bat ikusi ahal izango da, aldaerak, kokapenak eta berezitasunak aipatzen direlarik. Erakusketa aukera ederra izan daiteke ekoizle eta produktugileentzat, tokiko artoak eta eratorritako produktuek gaur egun eskaintzen duten potentziala aztertu nahiko balute.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11757-erakusketa-tokiko-artoak"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11759-tokiko-artoak-euskal-herriancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11759-tokiko-artoak-euskal-herrian<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5390.jpg"></p><p>Tokiko artoak erakusketa dela eta, hitzaldi bat antolatu dugu Baztan, Basaburua Ttikia, Bortziriak eta Malerreka ibarretan 2025. urtean egin zen tokiko artobarietateen prospekzio lana ezagutarazteko. Arto Gorria, artoaren barietate enblematiko hau berreskuratu eta mantentzen duten Iparraldeko ekoizle ekologikoen elkartearen esperientzia ezagutzeko aukera izango dugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11759-tokiko-artoak-euskal-herrian"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11760-hazi-lanacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11760-hazi-lana<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5391.jpg"></p><p>Iritsi da udazkena, eta ondorioz, gure baratzeko hainbat hazi jasotzeko garaia da. Cristina Enea Fundazioaren Haziera hazi artxiboarekin nolabaiteko harremana duzuen lagunei deialdia egin nahi dizuegu, elikagai ezberdinen haziak (piperrak, kalabazina, errefautxoa, artobeltza, letxuga…) erauzteko eta garbitzeko zuen laguntza beharrezkoa baitugu. Udazkenean zehar hiru lan-jardunaldi berri partekatzeko gonbidapena helarazi nahi dizuegu, non elkarrekin lan egiten dugun bitartean, hazien ugalketari eta baratzeko lanei buruzko zalantzak eta esperientziak elkartrukatuko ditugun. Horrela, denon artean hazi-artxiboa bizirik eta eguneratua edukiko dugu. Haziak erauzteko edo garbitzeko baldin badituzu ere, ekar itzazu zure landareak ere.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11760-hazi-lana"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11763-aste-haucristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11763-aste-hau<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5392.jpg"></p><p>Klima-aldaketaz hitz egiten entzun duzu, baina ziurrenik ez ekonomian, gizartean eta beste hainbat esparrutan duen domino-efektuaz, ezta horri nola aurre egin diezaiokegun ere. Horregatik, Aste Hau - The Week esperientziara gonbidatzen zaitugu. Hiru saiotan dokumental baten kapituluak ikusi eta elkarrizketa gidatuak izango ditugu. Horiek datorrena ikusten eta horren inguruan zer egin dezakegun ulertzen lagunduko digute. Eta nahi baduzu, sortzen diren ideiak errealitate bihurtuko dituen taldean parte hartu ahal izango duzu. Metodologiari buruzko informazio gehiago www.theweek.ooo webgunean. Planeta Hau elkarteak antolatua: www.planetahau.org.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11763-aste-hau"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11764-udazkeneko-arte-laborategiacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11764-udazkeneko-arte-laborategia<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5408.jpg"></p><p>Naturan oinarritutako tailer artistikoa. Urtaro bakoitzak eskaintzen dizkigun elementuak baliatuko ditugu gure obrak sortzeko. Udazkenean txirikordatzeko teknikekin esperimentatuko dugu, zumea txirikordatu eta lotuz otartxo bat sortuko da tailer honetan.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11764-udazkeneko-arte-laborategia"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11765-haziak-erauzteko-tailerracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11765-haziak-erauzteko-tailerra<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5394.jpg"></p><p>Gure hazien uzta eta beren garbiketa eta gordetze egokia oso une garrantzitsuak dira. Horregatik, udazkenero tailer hau antolatzen dugu lan horiek modu egokian egiteko kontuan izan behar ditugun alorrak ezagutzeko. Beharrezko azalpenez gain,tailerrak zati praktikoa ere izango du non uzta ezberdinetako haziak erauzten, garbitzen, lehortzen eta gordetzen ikasiko dugun.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11765-haziak-erauzteko-tailerra"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11767-co-construir-con-la-naturaleza-respuestas-victimalescristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11767-co-construir-con-la-naturaleza-respuestas-victimales<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5395.jpg"></p><p>IVAC/KREIk ‘Salbatuentzako eta atxilotuentzako topaketak: errekuperazioa, enpatia eta erantzukizuna elkarlanean sortuz espetxe-inguruneak eraldatzeko’ izeneko proiektua (2026-2027) garatzen ari da, Herbehereetako, Kosovoko eta Mazedoniako partnerrekin batera.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11767-co-construir-con-la-naturaleza-respuestas-victimales"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11768-baso-bainuak-donostian-euskarazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11768-baso-bainuak-donostian-euskaraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5396.jpg"></p><p>Shinrin Yoku teknika (baso-bainuak), basoan jarduerak egitea da, naturarekin birkonektatzeko eta osasunerako onura zuzena lortzeko tresna. Azterlan ugarik erakutsi dute naturarekiko kontaktuak, eta bereziki basoekiko, eragin oso positiboa duela gure ongizatean. Zortzi baso-bainuz osaturiko ikastaro honen helburua da gure zentzumenak esnatzen eta gure egunerokotasunean sortutako estresa eta tentsioak murrizten lagunduko diguten ariketa eta tresnak ezagutaraztea.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11768-baso-bainuak-donostian-euskaraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11770-bihotz-inguru-baso-txangoak-beloagako-gaztelua-oiartzuncristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11770-bihotz-inguru-baso-txangoak-beloagako-gaztelua-oiartzun<p>Gero eta gehiago dira haurrak naturarekin harremanetan hezteak beraien garapenerako duen garrantzia azpimarratzen duten ikerketak. Hori dela eta, Bihotz Inguru- Baso Eskola elkartearekin elkarlanean, familiartean egiteko irteerak antolatu ditugu. Ibilbideak 3-6 urteko haurrei egokituak izango dira eta hauen helburua inguruan ditugun baso eta naturgune desberdinak ezagutzeko aukera eskaini eta naturarekin harremana sustatzea da.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11770-bihotz-inguru-baso-txangoak-beloagako-gaztelua-oiartzun"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11773-ibilbide-didaktikoa-urumearen-ibarrean-zehar-gaztelerazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11773-ibilbide-didaktikoa-urumearen-ibarrean-zehar-gazteleraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5398.jpg"></p><p>Bisita honetan Donostiaren bizkarrezur izan den Urumearen ibaiari buruz gehiago jakiteko aukera izango dugu. Urumearen ibarrean jarritako panel didaktikoak baliatuz, edukietan sakondu eta Urumean oinarritutako lanbideen, bizimoduen, baserrien eta beste hainbat bitxikeriren inguruan jardungo gara, ibilbide atsegin bat eginez.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11773-ibilbide-didaktikoa-urumearen-ibarrean-zehar-gazteleraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11775-parketik-parkera-miramon-gaztelerazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11775-parketik-parkera-miramon-gazteleraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5399.jpg"></p><p>Hiriko-parkeek funtsezko zeregina dute hirien eta bertako biztanleen ongizatean, berdeguneek lasaitzeko tokia eta naturaz gozatzeko aukera eskaintzen baitigute hormigoiz estalitako hirietan bizi eta lan egiten dugunoi. Parketik parkera ekimenak, Donostiako parkeak hobeto ezagutzera eta haietaz gozatzera gonbidatzen zaitu. Horretarako, irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11775-parketik-parkera-miramon-gazteleraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11777-alekara-bisitacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11777-alekara-bisita<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5400.jpg"></p><p>Aleka Euskal Herriko hazi ekologikoaren artisau-ekoizpenaren ekimen bakarra da. Oso esperientzia gaztea da, eta Gipuzkoako hainbat baserri biltzen ditu, helburu komun batekin: tokiko hazia ematea bertako nekazaritza ekologikoaren sektoreari, bai eta bere baratzea lantzen duen edonori ere. Alekaren koordinatzailen eta bultzatzaile Miguel Arribasen eskutik, Alekaren instalazioak (haziak erauzteko eta garbitzeko, biltegiratze-eremuak, laborategia, loteak egiteko eremua, etab.), funtzionamendua eta antolaketa eredua ezagutuko ditugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11777-alekara-bisita"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11778-las-manzanas-de-katxola-gaztelerazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11778-las-manzanas-de-katxola-gazteleraz<p>Gure hirietan gero eta ohikoagoak dira jakiak ekoizteko guneak. Hiri baratzeak, baratze komunitarioak edo balkoibaratzeak ugaltzen ari diren honetan, gure kale eta parkeetan elikagaiak sortzen dituzten beste biztanle batzuk aurki ditzakegu: fruta-arbolak. Donostiako Udaleko Parke eta Lorategien departamentutik eta Cristina Enea Fundaziotik, baso jangarrien eredua hiriko gune desberdinetara zabaltzea oso interesgarri ikusten dugu, inguruko komunitateak inplikatu eta denontzako bizigarriagoak diren berdeguneak sortzeko. Horren adibide da Miramongo parkean landatutako sagastia eta ekintza honetan sagasti hori eta bertan dagoen Katxola baserria ezagutzera gonbidatu nahi zaituztegu. Katxola ez da baserri soil bat, Tolarebaserria da eta Aieteko Lantxabe auzo elkarteko kideekin batera bere historia eta funtzionamendua ezagutuko dugu familia giroan. Horretaz gain sagarrondoek aurten emandako uzta auzolanean jaso eta horiekin zukua egin eta dastatzeko aukera izango dugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11778-las-manzanas-de-katxola-gazteleraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11779-pleamar-proiektua-bisita-autogidatua-eta-tailerracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11779-pleamar-proiektua-bisita-autogidatua-eta-tailerra<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5401.jpg"></p><p>Parte-hartzaileek, haurrak dituzten familiak, Itsasoari korapilatuta tailerra egingo dute. Bertan, modu ludiko eta dibertigarrian, antzezlan bat balitz bezala, gure kostaldeetako protagonista batzuk ezagutuko dituzte eta non bizi diren, nola mugitzen diren eta zertaz elikatzen diren ikasiko dute.  Partehartzaileak interpreteak izango dira gure kostalde eta itsasertzeko biodibertsitateari balioa eman nahi dion antzezlan berezi honetan, organismo bakoitzak itsas ekosistemen orekan duen garrantzia azpimarratuz. Jarraian, Proyecto Pleeamar erakusketa modu autogidatuan bisitatu ahal izango dute partehartzaileek.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11779-pleamar-proiektua-bisita-autogidatua-eta-tailerra"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11781-burujabe-cha-cha-chacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11781-burujabe-cha-cha-cha<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5402.jpg"></p><p>Zer egin dezakegu gure burua zaintzeko? Nola antolatu gaitezke bertako elikagaiak urte osoan jasotzeko? Ezinbestekoa al da energia enpresa handien esku uztea? SARETUZekin batera urtero heltzen diogu gai desberdin bati eta urria da herritarrei egindako lanketa plazaratzeko garaia. Aurten burujabetzaren inguruan hausnartu ondoren adin guztientzat pentsatutako festa antolatu dugu. Goiz osoan zehar ekintza desberdinak egongo dira modu atsegin batean gure erabakien jabe izateko eman ditzakegun pausoak ezagutzeko: mahai ingurua, sukaldaritza tailerra, autozaintza, eskulan tailer irekia, erakusketa... Animatzen zarete? Informazio guztia www. saretuz.eus webgunean.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11781-burujabe-cha-cha-cha"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11782-cosas-de-manzanas-lectura-compartidacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11782-cosas-de-manzanas-lectura-compartida<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5403.jpg"></p><p>1979an John Bergerrek Puerca tierra argitaratu zuen, De sus fatigas trilogiaren lehen liburukia. Bertan, hainbeste jende bere herriak uztera eta hirien periferietara mugitzera eraman zuen landa-exodoaz hitz egiten da. Lehen liburu hau ipuin eta olerki sail batek osatzen dute, nekazarien mundu zaharreko azken arrastoak modernizazioaren inertzia geldiezinak lekualdatzen dituen unera garamatzatenak. Diruaren balioa irakurtzera animatzen zaituztegu. Sagarren, ardien, traktoreen eta alanbikeen istorioa da, eta gai deserosoak planteatzen ditu, baina oso egokiak nekazarien mundu tradizionalean eta, kontrastez, egungo gizarte industrialetan indarrean zeuden balioei eta kosmobisioari buruz hausnartzeko. Planteatzen duen gaiari buruzko irakurketa eta inpresioak partekatzeko, Marc Badalen laguntza izango dugu, eta Katxola tolarebaserria bezalako ingurune ezin hobean partekatuko dugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11782-cosas-de-manzanas-lectura-compartida"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11783-erakusketa-animalien-koreografiakcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11783-erakusketa-animalien-koreografiak<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5404.jpg"></p><p>Animalien ezaugarrietako bat da mugitzeko gaitasuna, baina ez dira bakarrik alde batetik bestera joateko mugitzen eta ez dute edozein moduan egiten, babesteko, edo komunikatzeko benetako koreografiak egiten dituzte. Erakusketa honetan Ttarttalo argitaletxearen Animalien Koreografiak liburuan jasotzen diren Nuria Solsonaren ilustrazioekin osaturiko panelen bitartez, animalien mugimenduaren bitxikeriak ezagutu ahalko ditugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11783-erakusketa-animalien-koreografiak"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11784-paper-artean-hegancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11784-paper-artean-hegan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5405.jpg"></p><p>Urriarekin batera Hegaztien Eguna ospatzeko momentua iritsi da. Aurten Uliako basoko hegaztiak ezagutu eta gure irudimena erabiliz beraiei buruzko istorio gustukoena jasoko duen liburuxka sortuko dugu.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11784-paper-artean-hegan"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11785-baso-bainua-ulian-euskarazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11785-baso-bainua-ulian-euskaraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5406.jpg"></p><p>Urtaro bakoitzak ba du bere xarma eta zer esanik ez udazkenak. Basoaren koloreak guztiz aldatzen dira eta argi misteriotsu batek biltzen du guztia. Honek gure zentzumenak pizten ditu eta egoera ezin hobean jartzen gaitu baso bainu batez gozatzeko. Zatoz udazken koloretan murgildu eta egunerokotasunak sortzen digun zurrunbilotik ateratzeko balioko digun teknika osasuntsu hau ezagutzera.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11785-baso-bainua-ulian-euskaraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11786-anarbeko-urtegira-eta-bere-inguru-ederrera-bisita-euskarazcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11786-anarbeko-urtegira-eta-bere-inguru-ederrera-bisita-euskaraz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5407.jpg"></p><p>Bisita honetan Gipuzkoako biztanleriaren % 44 urez hornitzen duen Añarbeko urtegiaren azpiegiturak eta bertan egiten diren maniobrak ezagutuko ditugu. Azpiegitura horiek klima-aldaketaren ondorioei nola aurre egiten dieten jakingo dugu, arro hidrografikoa kontserbatuz urhornidurako sistema horien erresilientzia handitzeko. Gainera, bertatik bertara gozatu ahal izango dugu bertako ingurune ederraz, eta hobeto ezagutu ahal izango dugu natura- eta paisaia-balio handiko espazio hori. Añarbeko Urak-ekin lankidetzan antolatutako jarduera.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11786-anarbeko-urtegira-eta-bere-inguru-ederrera-bisita-euskaraz"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11172-katamotz-iberikoari-buruzko-bitxikeriak-planetako-bigarren-ugaztun-mehatxatuenacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11172-katamotz-iberikoari-buruzko-bitxikeriak-planetako-bigarren-ugaztun-mehatxatuena<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4649.jpg"></p><p>Kontserbazioaren mundua zorionekoa da. Izan ere, datu ofizialen arabera,<strong> katamotz iberikoaren populazioak nabarmen berreskuratu dira azken urteotan. 2002an, felino txiki horietako ehun baino ez zeuden Iberiar penintsulan. </strong>Galtzeko arrisku larrian zegoen. Baina datu ofizialen arabera, <strong>gaur egun gutxienez 1.100 animalia </strong>daudela kalkulatzen da. Albiste bikaina da, garai batean munduko felino mehatxatuena espezieen kontserbazioaren adibide bihurtu duena. Baina ez da guardia galdu behar. Egoera kritikoena gainditu arren, katamotz iberiarra ofizialki aintzat hartzen da oraindik.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11172-katamotz-iberikoari-buruzko-bitxikeriak-planetako-bigarren-ugaztun-mehatxatuena"># Lotura</a></p>Tue, 22 Sep 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11174-10-000-zizare-pizza-bat-jaten-hondakinen-kudeaketari-buruzko-ikerketa-bitxiacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11174-10-000-zizare-pizza-bat-jaten-hondakinen-kudeaketari-buruzko-ikerketa-bitxia<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4651.jpg"></p><p><strong>Albiste hau eragin duen ikerketa IgNobel sarien duintzat har liteke, </strong>urtero munduko lan zientifiko sinesgaitz, zentzugabe edo alferrikakoenei ematen baitzaie. Baina, lanaren zati bat laburbiltzen duen bideo-time lapse bitxia behatzeaz gain, ikerketa horren arrazoiak aztertzen badira, jakiak alferrik galtzearen, hondakinak metatzearen eta ingurumena babestearen aurka borrokatzen lagun dezakeela ikusten da.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11174-10-000-zizare-pizza-bat-jaten-hondakinen-kudeaketari-buruzko-ikerketa-bitxia"># Lotura</a></p>Mon, 21 Sep 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11169-gurpilen-eta-balazten-kutsadura-murrizten-duen-asmakizun-bitxiacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11169-gurpilen-eta-balazten-kutsadura-murrizten-duen-asmakizun-bitxia<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4646.jpg"></p><p><strong>Autoen ihes-hodien emisioak Europar Batasunaren</strong> luparen azpian daudela badakite herritar gehienek, baina Euro 7 araudia uste baino leunagoa izan da azkenean. Pertsona askok ezagutzen ez dutena da organismo geopolitiko honen <strong>helburua dela automobilek beren pneumatikoetatik eta balaztetatik askatzen direnean askatzen dituzten partikulak murriztea</strong>. Nola konpondu hau?</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11169-gurpilen-eta-balazten-kutsadura-murrizten-duen-asmakizun-bitxia"># Lotura</a></p>Fri, 18 Sep 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11170-ezagutzen-ez-zenituen-landareei-buruzko-5-datu-liluragarricristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11170-ezagutzen-ez-zenituen-landareei-buruzko-5-datu-liluragarri<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4647.jpg"></p><p><strong>Beste 2.000 milioi urte behar izan ziren lehen organismo zelulabakarrak ozeanoan agertzeko</strong>, lehen alga Grypania spiralis barne, gutxi gorabehera 50 zentabo dolarreko txanpon baten tamaina zuena.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11170-ezagutzen-ez-zenituen-landareei-buruzko-5-datu-liluragarri"># Lotura</a></p>Thu, 17 Sep 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11756-muturreko-beroak-areagotu-egiten-ditu-de-co-isuriak-ekosistemen-arnasketa-bizkortzen-baitucristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11756-muturreko-beroak-areagotu-egiten-ditu-de-co-isuriak-ekosistemen-arnasketa-bizkortzen-baitu<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5386.jpg"></p><p><em>Baldintza normaletan, lurreko ekosistemek gure isuriak konpentsatzen dituzten "birika" gisa jokatzen dute: landareek fotosintesiaren bidez CO₂ xurgatzen dute eta enborretan, sustraietan eta lurzoruetan biltegiratu. Nature Communications aldizkarian argitaratutako artikulu berri batek, ordea, oreka hori maila globalean hautsi dela ohartarazten du. Jatorrizko albistea eta irudia: www.creaf.cat.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11756-muturreko-beroak-areagotu-egiten-ditu-de-co-isuriak-ekosistemen-arnasketa-bizkortzen-baitu"># Lotura</a></p>Wed, 16 Sep 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11755-donostiak-europako-mugikortasunaren-astea-ospatuko-du-oinezko-mugikortasuna-egitarauaren-ardatz-nagusi-izanikcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11755-donostiak-europako-mugikortasunaren-astea-ospatuko-du-oinezko-mugikortasuna-egitarauaren-ardatz-nagusi-izanik<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5384.jpg"></p><p>​​​​​Donostiako Udalak, hainbat eragilerekin elkarlanean, jarduera programa zabala antolatu du beste urte batez 2026ko <a href=\"https://mobilityweek.eu/home/\">Europako Mugikortasunaren Astearen harira</a>. Irailaren 16tik 22ra egingo da, <em>«Pertsona guztientzako mugikortasuna. Belaunaldiarteko ekitatea»</em> lelopean eta oinezko mugikortasuna izango da programaren ardatz nagusia.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11755-donostiak-europako-mugikortasunaren-astea-ospatuko-du-oinezko-mugikortasuna-egitarauaren-ardatz-nagusi-izanik"># Lotura</a></p>Tue, 15 Sep 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11754-mundu-mailan-inoiz-erregistratu-den-abuzturik-beroena-izan-da-aurtengoacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11754-mundu-mailan-inoiz-erregistratu-den-abuzturik-beroena-izan-da-aurtengoa<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5383.jpg"></p><p>Lurraren gainazaleko batezbesteko tenperatura 16,96 gradukoa izan da, 2023ko uztailean baino 0,01 gradu gehiago. Euskal Herrian inoiz izandako udarik beroena izan da aurtengoa. 1850 eta 1990 artean izandako batezbestekoen aldean, abuztua 1,65 gradu beroagoa izan da. Albistea eta irudia: www.argia.eus. Aurreikuspenak baieztatu ditu Copernicusek, Europako Batasunak klima aldaketa ikertzeko sorturiko programak. Haren arabera, muturreko tenperatura horiek bi arrazoi nagusiren ondorioz erregistratu dira: erregai fosilak eragindako klima aldaketa, eta, El Niño klima fenomenoa. Azken horren eraginez, besteak beste, itsasoaren eta airearen tenperaturak nabarmen berotzen dira. Horren guztiaren erakusle, abuztuan airearen tenperaturak goia jo du, baita itsasoko urenak ere: Ipar eta Hego poloetako itsasoen tenperatura kontuan hartu gabe, itsasoaren tenperatura batezbeste 21,07 gradukoa izan da abuztuan. Gainera, erregistroak daudenetik, Euskal Herrian inoizko uda meteorologikorik beroena izan da aurtengoa, baita Europa mendebaldean ere. Izan ere, 1991 eta 2020 artean izandako batezbestekoekin alderatuta, 2026ko udan Europa mendebaldean tenperatura 2,54 gradu beroagoa izan da.  2015eko Parisko Akordioetan 2100. urterako lurrazaleko tenperatura orokorra 2 gradu ez igotzea helburu gisa ezarri zuten, 1850 eta 1900 bitartean izandako batezbestekoarekin alderatuta, eta, ahal dela, 1,5 gradura ez iristea. 1,5 graduko kalkulu hori hogei urteko batezbestekoekin kalkulatzen da. Halere, langa hori hurrengo urteetan gaindituko dela iragarri zuen aurreko astean NBE Nazio Batuen Erakundearen txosten batek. Irakurri jatorrizko albistea hemen.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11754-mundu-mailan-inoiz-erregistratu-den-abuzturik-beroena-izan-da-aurtengoa"># Lotura</a></p>Mon, 14 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11753-karabela-portugesa-alga-toxikoak-eta-kantauri-itsasoko-beste-biztanle-berri-batzukcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11753-karabela-portugesa-alga-toxikoak-eta-kantauri-itsasoko-beste-biztanle-berri-batzuk<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5382.jpg"></p><p><em>Aurreko mendeko 80ko hamarkadako udatiar bat denboran aurrera garraiatu eta gaur egungo Kantabriako edo Euskal Herriko hondartza batera iritsiko balitz, nekez sinetsiko luke begien aurrean duena. Hirigintza arloko aldaketetatik harago, harri eta zur geratuko litzateke gaur egun gurekin ohikotasunez bizi diren “biztanle” berriekin: karabela portugesak, mikroalga toxikoak eta beste espezie inbaditzaile batzuk. Jatorrizko albistea eta irudia: www.ehu.eus.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11753-karabela-portugesa-alga-toxikoak-eta-kantauri-itsasoko-beste-biztanle-berri-batzuk"># Lotura</a></p>Fri, 11 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11752-cristina-enea-fundazioak-bat-egingo-du-europako-mugikortasun-astearen-egitarauarekincristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11752-cristina-enea-fundazioak-bat-egingo-du-europako-mugikortasun-astearen-egitarauarekin<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5381.jpg"></p><p>Fundazioak Parking Day antolatuko du irailaren 19an, Donostiako Udaleko Mugikortasun Sailarekin lankidetzan, eta irailaren 18an, Ingurumeneko zinegotzigoaren eta Mugikortasuneko, Turismoko eta Lurralde Antolaketako Departamentuaren eskutik, "Jarri zure bizikleta prest MUGIrekin" ekimenean lagunduko du. Ekimen hori Gipuzkoako hiriburuko ikastetxe batera itzuliko da, Altza Herri Ikastetxera, hain zuzen ere. 2026ko irailaren 16tik 22ra bitartean, Mugikortasunaren Europako Astearen edizio berri bat egingo da, eta aurten gai hau jorratuko da: "Pertsona guztientzako mugikortasuna". Edizio honen ikuspegiaren helburua herritar guztiek garraio jasangarria eta eraginkorra eskuratu ahal izatea bermatzea da, haien diru-sarrera maila, kokapena, adina, generoa edo gaitasunak kontuan hartu gabe. 2026an, Mugikortasunaren Europako Asteak pertsona guztientzako mugikortasunak ekitatea eta belaunaldien arteko lankidetza nola bultza ditzakeen hausnartzera gonbidatzen gaitu, eta garraio-sistemak adin-talde guztietara egokitzen diren mugikortasuna irudikatzea proposatzen digu. Egun horietan, hainbat erakundek parte hartzen dute mugikortasun iraunkorrarekin lotutako hainbat jarduera antolatuz. Beste ekimen batzuen artean, irailaren 18an, Cristina Enea Fundazioak Parking Day izenekoa antolatuko du berriz ere. Ekimen horrek aparkalekura bideratu ohi den espazio publikoari erabilera berriak ematea eta gure kaleak nola erabili nahi ditugun hausnartzea proposatzen du. Ekitaldian zehar, aparkalekuak parke, elkargune eta gune sozial bihurtzen dira aldi baterako, kale seguruagoak, berdeagoak eta pertsonentzat pentsatuak sustatzeko. Aurten Parking Day-aren kokalekuak Mandasko dukearen pasealekuan 21 eta Urdaneta kalean 11 izango dira. Bestalde, Iñigo García Ingurumen zinegotziak azaldu duenez, "irailaren 18an, ostirala, Lehen Hezkuntzako seigarren mailako 60 ikasle inguruk parte hartuko dute Mugikortasunaren Europako Astearen barruan egingo den hezkuntza-jardunaldi batean, adin txikietatik mugikortasun seguruago, aktiboago eta iraunkorrago baten balioak hurbiltzeko helburuarekin". Jarduera hori Gipuzkoako Foru Aldundiko Mugikortasun, Turismo eta Lurralde Antolaketako Departamentuak egunotan egingo duen programazioaren barruan kokatzen da, eta Altza Herri Ikastetxean garatuko da. "Ikasleekin lan egitea bereziki garrantzitsua da, haiek izango baitira etorkizunean gure hirien mugikortasunaren protagonista. Joan-etorriak egiteko moduak ezagutzea nahi dugu, oinez ibiltzeak, bizikleta erabiltzeak edo garraio publikoak dakartzan onurak ulertzea eta haien erabakiek hiri osasuntsuagoa, kutsadura gutxiagorekin, zarata gutxiagorekin eta bizi-kalitate handiagoarekin eraikitzen laguntzen dutela jabetzea", adierazi du zinegotziak. Jarduera, Cristina Enea Fundazioaren eta Kalapieren artean antolatua, bi saiotan egingo da. Lehenengoan, ikasleek modu didaktikoan landuko dituzte bide-segurtasuneko oinarrizko arauak, bai eta hirian bizikletaz ibiltzeko aholkuak eta gomendioak ere. Gainera, ikasleek bizikleta berrikusteko eta doitzeko oinarrizko nozioak ikasiko dituzte. Ondoren, ikasitako guztia praktikan jarri eta bi gurpilen gainean dituen trebetasunak hobetu ahal izango ditu, ikastetxearen kanpoaldean instalatuko den zirkuitu batean. "Konponketa-tailerrarekin batera egingo den saio didaktikoan, ikasleek hirian bizikletaz segurtasunez ibiltzeko trebetasunak hobetu ahal izango dituzte. Horretarako, zirkuitu bat jarriko da ikastetxean bertan, ikasleek mugitzeko, trafiko-seinaleak ezagutzeko eta araudiak aplikatzeko modurik onena ezagutzeko", azaldu du Mateo Regla Cristina Enea Fundazioko kideak. </p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11752-cristina-enea-fundazioak-bat-egingo-du-europako-mugikortasun-astearen-egitarauarekin"># Lotura</a></p>Thu, 10 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11493-japoniak-energia-osmotikoko-bere-lehen-planta-inauguratu-du-elektrizitate-infinitua-ur-geza-eta-gazia-bakarrik-erabilizcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11493-japoniak-energia-osmotikoko-bere-lehen-planta-inauguratu-du-elektrizitate-infinitua-ur-geza-eta-gazia-bakarrik-erabiliz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5076.jpg"></p><p>Mota honetako <strong>bigarren instalazioa da munduan</strong>, eta horrek berrikuntza eta trantsizio energetikoaren erreferente globala bihurtzen du proiektua.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11493-japoniak-energia-osmotikoko-bere-lehen-planta-inauguratu-du-elektrizitate-infinitua-ur-geza-eta-gazia-bakarrik-erabiliz"># Lotura</a></p>Wed, 09 Sep 2026 02:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11751-biarteko-mugi-proiektuak-hiri-biodibertsitatea-zientziaren-artearen-eta-teknologiaren-bidez-ezagutzeko-ulertzeko-eta-baloratzeko-modua-eraldatzen-ducristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11751-biarteko-mugi-proiektuak-hiri-biodibertsitatea-zientziaren-artearen-eta-teknologiaren-bidez-ezagutzeko-ulertzeko-eta-baloratzeko-modua-eraldatzen-du<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5380.jpg"></p><p><em>Donostiako Udalak Urban Fauna Resorten hiru eskulturen inaugurazioan, horietako bat Cristina Enean kokatua, eta <a href=\"https://www.aranzadi.eus/eu/biarteko-mugi\">Biarteko Mugi</a>ren lehen ibilbidearen inaugurazioan parte hartu du berriki. <a href=\"https://www.aranzadi.eus/eu\">Aranzadi Zientzia Elkartea</a>k eta <a href=\"https://www.museochillidaleku.com/eu/\">Chillida Leku</a>k sustatu dituzte bi ekimen horiek, hiri-biodibertsitatea zientziaren, artearen eta teknologiaren bidez ezagutzeko, ulertzeko eta baloratzeko modua eraldatzeko.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11751-biarteko-mugi-proiektuak-hiri-biodibertsitatea-zientziaren-artearen-eta-teknologiaren-bidez-ezagutzeko-ulertzeko-eta-baloratzeko-modua-eraldatzen-du"># Lotura</a></p>Tue, 08 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11750-erakusketa-inaugurazioa-pleamar-programa-arrantzaren-eta-akuikulturaren-iraunkortasuna-sustatuzcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11750-erakusketa-inaugurazioa-pleamar-programa-arrantzaren-eta-akuikulturaren-iraunkortasuna-sustatuz<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5379.jpg"></p><p><em>Donostiako Cristina Enea parkeak "Pleamar programa: arrantzaren eta akuikulturaren iraunkortasuna sustatuz" erakusketaren ibilaldi berria hartuko du irailaren 4tik aurrera, Trantsizio Ekologikorako Ministerioaren Biodiversidad Fundazioaren eta Europako Itsas, Arrantza eta Akuikultura Funtsak (FEMPA) batera finantzatutako Erronka Demografikoaren ekimena, non Cristina Enean Fundazioak kolaboratzaile gisa parte hartzen duen. Erakusketak jarduera paraleloak izango ditu, eta azaroaren 3ra arte egongo da ikusgai.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11750-erakusketa-inaugurazioa-pleamar-programa-arrantzaren-eta-akuikulturaren-iraunkortasuna-sustatuz"># Lotura</a></p>Mon, 07 Sep 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11749-latinoamerikan-eta-karibean-hondakinen-birziklapenaren-etorkizuna-berrikuntza-digitala-eta-ekonomia-zirkularracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11749-latinoamerikan-eta-karibean-hondakinen-birziklapenaren-etorkizuna-berrikuntza-digitala-eta-ekonomia-zirkularra<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5378.jpg"></p><p>Hondakin solidoen sektoreko berrikuntzak hazten jarraitzen du eskualdean. Digitalizazioa eta ekonomia zirkularra funtsezko zutabe gisa ari dira nabarmentzen birziklapena eraginkorragoa eta jasangarriagoa izango den etorkizun baterako. Testuinguru horretan, adimen artifiziala (AA) ezinbesteko errealitatea da, mundua eraldatzen ari baita; beraz, Latinoamerika eta Karibea ezin dira, eta ez lukete, atzean geratu behar. Hondakinen sektorean, AAk hondakinen kudeaketarako teknologia adimendunak (Smart Waste Technologies – SWT) integratzen ditu. Tresna funtsezkoa da datuak sortzeko eta aztertzeko, eta horri esker, erabakiak hartzea hobetu eta hondakin solidoen kudeaketa integraleko zerbitzuen eraginkortasuna handitu daiteke. Teknologia horiek hondakin solidoen udal-zerbitzuen operadoreengan duten eragina ebaluatzeko eta birziklapenaren eraginkortasuna hobetzeko, Garapen Banku Interamerikarrak (BID) hondakinen kudeaketako berrikuntza-pilotu bat egin du Brasilgo Consórcio Intermunicipal do Médio Vale do Itajaí (CIMVI) erakundean. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11749-latinoamerikan-eta-karibean-hondakinen-birziklapenaren-etorkizuna-berrikuntza-digitala-eta-ekonomia-zirkularra"># Lotura</a></p>Fri, 04 Sep 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11748-hondakinen-kudeaketa-ekonomia-berdearen-motor-errentagarriena-bihurtu-dacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11748-hondakinen-kudeaketa-ekonomia-berdearen-motor-errentagarriena-bihurtu-da<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5377.jpg"></p><p>Birziklatzea ona da ingurumenarentzat eta, antza denez, baita ekonomiarentzat ere. Hondakinen kudeaketa EBko ekonomia berdearen sektorerik errentagarriena sendotu da, Eurostaten datu berrien arabera. 2023an 200 milioi eurotik gorako diru-sarrerak sortu zituen, hamar urtean %78ko hazkundea izan ondoren. Horrek esan nahi du jarduera-bolumena balio handieneko bigarren eta hirugarren arloen bikoitza dela: hondakin-uren kudeaketa eta materialen berreskurapena. Hondakinen kudeaketa da, halaber, enplegu gehien sortzen duen arloa, Europar Batasun osoan ia milioi bat pertsonak lan egiten baitute sektorean. Enplegu berdea hazten ari da: non egiten du lan jende gehienak? EBko ekonomia berdeko lanpostuen kopurua bi milioi baino gehiago handitu da hamar urte baino gutxiagoan, Eurostaten arabera. 2014an 3,6 milioi baino ez ziren, baina 2023an 5,8 milioira iritsi ziren, urteko batez besteko %5,5eko hazkundearekin. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11748-hondakinen-kudeaketa-ekonomia-berdearen-motor-errentagarriena-bihurtu-da"># Lotura</a></p>Wed, 02 Sep 2026 02:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11747-ile-apaindegietako-giza-ilea-birziklatu-aurreztekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11747-ile-apaindegietako-giza-ilea-birziklatu-aurrezteko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5376.jpg"></p><p>Valérie Iteyk txikitatik ikasi zuen giza ilearen azken helmuga ez dela ile-apaindegi bateko zorua. Gogoratzen du ardo-ekoizpenean aritzen zen bere familiak ilea erabiltzen zuela laboreetan ura aurrezteko eta animalia batzuk, basurdeak esaterako, urruntzeko. «Nire herrialdean normala zen hektareatan ilez estalitako lurrak ikustea, baina laster kendu behar izaten zen, pilatu egiten zelako eta untxiek jan egin zezaketelako», azaldu dio egunkari honi bideo-dei bidez egindako elkarrizketa batean. Urteak igaro ahala, Iteyk nekazaritzan erabiltzen zen teknika hori hobetzea pentsatu zuen, puntako teknologiarekin konbinatuz. Horrela sortu zuen [Clic Recycle], ekonomia zirkularreko proiektu bat, Espainian, Portugalen eta Herbehereetan ile-apaindegietan moztutako ilea birziklatzen duena. Ile hori, normalean, erraustuta edo zabortegietan amaituko litzateke, baina proiektuak nekazaritzarako iragazki bihurtzen du; iragazki horiek ura aurrezten dute eta itsasoko kutsatzaile-tona ugari ezabatzeko gai dira. «Birziklatzen den ile tona bakoitzeko, CO₂ emisioetan 6,3 tona arte saihestu daitezke», adierazi du. Giza ileak bere pisuaren %30 baino gehiagoren baliokidea den ur-bolumena xurga dezake; gainera, lurrunketa murrizten du eta lurrean hezetasuna hobeto atxikitzen laguntzen du. Txanponaren beste aldean, ordea, denbora luzea behar du deskonposatzeko; horregatik, haren erabilera «ez da oso jasangarria», azaldu du Iteyk. Bere helburua %100 biodegradagarria izango zen irtenbide bat aurkitzea zen. Horretarako, bere ideia Espainiako zenbait unibertsitatetara eraman zuen, hala nola Bartzelonako Unibertsitatera, Bartzelonako Unibertsitate Autonomora, Kataluniako Unibertsitate Politeknikora (UPC) eta Almeriako Unibertsitatera, eta bertako irakasle eta ikasleekin elkarlanean aritu zen. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11747-ile-apaindegietako-giza-ilea-birziklatu-aurrezteko"># Lotura</a></p>Mon, 31 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11746-azken-egunak-aurtengo-udan-natur-txokoaz-gozatzekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11746-azken-egunak-aurtengo-udan-natur-txokoaz-gozatzeko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5375.jpg"></p><p>Uda osoan irekita egon ondoren, astelehenean itxiko ditu ateak Urgull mendiko Natur Txokoak, datorren urtera arte. Bi hilabetez egunero-egunero eskulanak eta tailerrak egiteko aukera izan dute haur eta gazteek, modu didaktiko eta ludikoan ingurumenera gerturatuz. Uztailaren 1ean ireki zituen ateak Natur Txokoak, eta orduz geroztik egunero irekita egon da, gerturatzen direnei mota ezberdinetako ekintza eta jarduerak eskainiz. Era berean, astearte eta asteazkenetan jarduera bereziak izan dira arratsaldeko 17:00etan, eta egunero jende andana izan da Urgull mendiko Gobernadorearen baterian eskaini den programazioarekin bat eginez. Orain ateak ixteko garaia iritsi da, baina hori baino lehenago, azken lau egunetaz gozatu ahalko dute herritar nahiz bisitariek. Jarduera bereziak bukatu badira ere, gaur ostiraletik astelehenera, abuztuaren 31, biak barne, eskulanak egingo dira 11:00etatik 13:00etara eta 16:00etatik 19:00etara. Jardueretan parte hartzeko ez da aldez aurretik izena eman behar. </p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11746-azken-egunak-aurtengo-udan-natur-txokoaz-gozatzeko"># Lotura</a></p>Fri, 28 Aug 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11470-ingurumenaren-aldeko-16-gaztek-aebko-estatu-baten-aurka-lortutako-ezohiko-garaipen-judizialacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11470-ingurumenaren-aldeko-16-gaztek-aebko-estatu-baten-aurka-lortutako-ezohiko-garaipen-judiziala<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5046.jpg"></p><p>Eskatzaileak 5 eta 22 urte bitartekoak dira, eta <strong>erregai fosilen aldeko estatu-politikek klima-aldaketari lagundu ziotela argudiatu zuten</strong>. Beste gazte batzuek antzeko kasuak izan dituzte, baina hau da epaiketara iritsi den lehena. Montanako fiskal nagusiak epaia apelatzeko asmoa du.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11470-ingurumenaren-aldeko-16-gaztek-aebko-estatu-baten-aurka-lortutako-ezohiko-garaipen-judiziala"># Lotura</a></p>Thu, 27 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11471-beira-birziklatzeari-buruzko-5-fake-news-eta-5-egia-harrigarricristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11471-beira-birziklatzeari-buruzko-5-fake-news-eta-5-egia-harrigarri<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5047.jpg"></p><p><strong>Material bakar horrek, kalitaterik galdu gabe infinituki birziklagarria,</strong> COMAIZ isuriak saihestea, energia-kontsumoa murriztea eta baliabide naturalak zaintzea ahalbidetzen du. Hala ere, inguruko mitoek eragin positiboa geldiaraz dezakete.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11471-beira-birziklatzeari-buruzko-5-fake-news-eta-5-egia-harrigarri"># Lotura</a></p>Wed, 26 Aug 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11466-bost-neurri-ingurumenari-egiten-zaion-kaltea-murriztekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11466-bost-neurri-ingurumenari-egiten-zaion-kaltea-murrizteko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5022.jpg"></p><p>Desberdintasunak areagotu eta krisiak areagotu egin direla ikusita, hala nola klima-aldaketa, biodibertsitatearen galera eta kutsadura, <strong>Hondamendi Interkonektatuen Arriskuak 2025: Nazio Batuen Unibertsitateko (UNU-EHS, ingelesez) Ingurumenerako eta Giza Segurtasunerako Institutuak asteazken honetan argitaratutako orrialde berri batek arriskuak murrizteko ikuspegia aurkezten du.</strong></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11466-bost-neurri-ingurumenari-egiten-zaion-kaltea-murrizteko"># Lotura</a></p>Tue, 25 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11475-nola-detektatzen-dituzte-hegaztiek-orientatzeko-eremu-magnetikoak-erantzun-berriak-aurkitu-dituztecristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11475-nola-detektatzen-dituzte-hegaztiek-orientatzeko-eremu-magnetikoak-erantzun-berriak-aurkitu-dituzte<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5051.jpg"></p><p>1882an, Camille Viguier naturalista frantsesa izan zen animaliek zentzu "magnetikoa" izatea proposatu zuen lehenetarikoa. Bere teoria egokia izan zen. <strong>Espezie askok, saguzarrek, hegazti migratzaileek eta itsas dortokek, Lurraren eremu magnetikoa erabiltzen dute orientatzeko.</strong></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11475-nola-detektatzen-dituzte-hegaztiek-orientatzeko-eremu-magnetikoak-erantzun-berriak-aurkitu-dituzte"># Lotura</a></p>Mon, 24 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11743-europak-autoak-plastiko-birziklatuarekin-fabrikatzera-behartuko-ducristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11743-europak-autoak-plastiko-birziklatuarekin-fabrikatzera-behartuko-du<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5370.jpg"></p><p>Europak autoak plastiko birziklatuarekin fabrikatzera behartuko du: Europar Batasunak estrategia handinahi bat jarri du abian auto zaharren etorkizuna eraldatzeko. Hemendik aurrera, automobilgintzak bere modeloak berriz diseinatu beharko ditu, materialen aprobetxamendua kontuan hartuta. Neurri horren helburua kontinentean funtsezko lehengaien xahutze masiboa geldiaraztea da. Urtero, milioika automobil zirkulaziotik kanpo geratzen dira, eta metalak eta bestelako osagaiak berreskuratzeko iturri garrantzitsu bihurtzen dira. Lege-esparru berriak helburu zorrotzak ezartzen ditu; besteak beste, hamar urte barru turismoen plastikoaren laurden bat birziklatzetik etortzea eskatzen du. Gainera, hondakin gisa sailkatutako autoak berriro saltzea edo esportatzea debekatuko da.  informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11743-europak-autoak-plastiko-birziklatuarekin-fabrikatzera-behartuko-du"># Lotura</a></p>Fri, 21 Aug 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11379-hamabi-urteko-neska-batek-150-000-zuhaitz-landatu-eta-basoberritzearen-lider-bihurtu-dacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11379-hamabi-urteko-neska-batek-150-000-zuhaitz-landatu-eta-basoberritzearen-lider-bihurtu-da<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4879.jpg"></p><p>Chengalpattuko neskato honek, Tamil Naduk, mundua leku berde eta jasangarriago bihurtu nahi izan du. Lau urte besterik ez zituela, Prasiddhik Vardah zikloiaren inpaktu suntsitzailea ikusi zuen 2016an, eta ezin konta ahala zuhaitz atera zituen bere auzotik. Gertaera hark bultzatu zuen jokatzera. <strong>2012ko urriaren 31n jaioa, Prasiddhi Baso Fundazioa sortu zuen, India osoan ingurumenaren kontserbazioan eragin handia sortuz.</strong></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11379-hamabi-urteko-neska-batek-150-000-zuhaitz-landatu-eta-basoberritzearen-lider-bihurtu-da"># Lotura</a></p>Thu, 20 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11745-liburu-arteko-piknika-ekimenaren-laugarren-edizioa-cristina-eneancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11745-liburu-arteko-piknika-ekimenaren-laugarren-edizioa-cristina-enean<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5371.jpg"></p><p><em>Liburu arteko piknika ekimenaren edizio berri batean hartuko du parte Cristina Enea Fundazioak datorren <strong>abuztuaren 30ean, igandea</strong>, "inoiz ez da goizegi ingurumenaz haurrekin hitz egiteko" lelopean. Topaketaren laugarren edizioak haurrak inguruaren zaintzara eta hiriko ondare berdera hurbiltzearen garrantzia indartzen du.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11745-liburu-arteko-piknika-ekimenaren-laugarren-edizioa-cristina-enean"># Lotura</a></p>Wed, 19 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11742-agur-ketchup-zorroei-tabernetan-europak-plastikozko-gehiegizko-erabilera-ezabatzeko-atzerako-kontaketa-hasi-ducristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11742-agur-ketchup-zorroei-tabernetan-europak-plastikozko-gehiegizko-erabilera-ezabatzeko-atzerako-kontaketa-hasi-du<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5369.jpg"></p><p>Tabernako terrazan maionesa-zorro bat irekitzea edo hoteleko gelan xanpu-poto txiki-txiki bat zabaltzea bezalako eguneroko keinuek badute amaiera-data. Asteazken honetan, ontziei eta hondakinei buruzko Europako araudia (PPWR, ingelesezko siglengatik) behin betiko jarriko da abian. Asmo handiko lege-arkitektura horrek 1994ko zuzentarau zaharra ordezkatzen du, eta 2040ra bitartean pixkanaka ezarriko den sistema bat finkatzen du. Europar Batasuneko zuzentarauaren helburua egunero sortzen dugun hondakin-mendia geldiaraztea da, eta ontzi guztiek 2030erako gutxienez %70eko birziklagarritasuna izatea eskatzen du. Lehenengo murrizketa abuztuaren 12an bertan sartuko da indarrean: elikagaiekin kontaktuan dauden eta PFAS substantziak (perfluoroalkilatuak eta polifluoroalkilatuak) dituzten bilgarriak fabrikatzea debekatuko da. Substantzia horiek orain arte ura edo koipea uxatzeko erabili izan dira. Murrizketa horrek etorkizuneko ekoizpenari eragiten dio, eta Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Erakundea (OCU) bezalako erakundeen ohartarazpenei erantzuten die. Izan ere, OCUk salatzen du osagai horiek «kutsadura-arazo larria dakartela, ingurumenean pilatzen direlako». Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11742-agur-ketchup-zorroei-tabernetan-europak-plastikozko-gehiegizko-erabilera-ezabatzeko-atzerako-kontaketa-hasi-du"># Lotura</a></p>Tue, 18 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11741-ingurunera-eta-klima-aldaketara-egokitzen-diren-animaliakcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11741-ingurunera-eta-klima-aldaketara-egokitzen-diren-animaliak<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5368.jpg"></p><p>Udan gaude dagoeneko, eta agian aldaketaren bat nabaritu duzu zure gorputzean. Argi-ordu gehiago ditugunez, kalera gehiago ateratzen gara eta ongizatea eragiten diguten hormonak sortzen ditugu. Kontrakoa ere gertatzen da. Pertsona batzuk nekatuago sentitzen dira edo alergiaren bat izaten dute. Aldaketa horiek urtaroen ziklo naturalaren parte dira, eta aldi baterakoak. Baina, zer gertatuko litzateke aldaketak askoz ere bortitzagoak balira eta askoz denbora luzeagoan iraungo balute? Gelditu al zara pentsatzen aldaketa iraunkor horiek nola eragin diezaieketen beste izaki bizidunei? Gaur animaliak ingurunera eta klima-aldaketara nola egokitzen diren hitz egingo dugu. Klima-aldaketa klimaren egoeran denbora-tarte luze batean gertatzen den aldaketa da, gizakiaren jarduerari egotz dakizkiokeen arrazoiengatik nahiz arrazoi naturalengatik, Klima Aldaketari buruzko Gobernu Arteko Adituen Taldeak (IPCC) argitaratutako Glosarioan jasotzen den bezala. Aditu-taldearen ondorioen arabera, gaur egun tenperaturen igoera globala bizi dugu, zalantzarik gabe giza jarduerak eragindakoa. Horrek lehorte eta uholde muturrekoen maiztasuna eta larritasuna areagotzen ditu, poloetako izotza urtzea eta itsas mailaren igoera eragiten ditu. Faktore horiek guztiek ekosistemen oreka eta, beraz, ingurumen-baldintza jakinetara egokituta dauden ehunka espezieren biziraupena mehatxatzen dute; izan ere, baldintza horiek espezieek jasan dezaketena baino azkarrago ari dira aldatzen. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11741-ingurunera-eta-klima-aldaketara-egokitzen-diren-animaliak"># Lotura</a></p>Mon, 17 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11740-milaka-boluntariok-erresuma-batuko-pellet-isurketarik-handiena-garbitzen-saiatu-dira-agintarien-erantzun-eskasaren-aurreancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11740-milaka-boluntariok-erresuma-batuko-pellet-isurketarik-handiena-garbitzen-saiatu-dira-agintarien-erantzun-eskasaren-aurrean<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5367.jpg"></p><p>Uztailaren 19an, Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean zeru oskarbiaren azpian, Wind Orca itsasoko energia eolikoko instalazio-ontzia Tyne ibaitik irten zen, baina, ustekabean, bere ibilbidetik desbideratu eta atrakatuta zegoen BG Orange edukiontzi-ontziaren aurka talka egin zuen. Zama-ontziaren alboaren kontra urratzean, ontziak kaiko garabi portiko bat jo zuen, eta haren egitura bihurritu egin zen, erori eta erabat bere baitan tolestuta geratu zen arte. Garabiaren operadorea kabina barruan lurrera erori zen, eta hainbat haustura izan zituen. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11740-milaka-boluntariok-erresuma-batuko-pellet-isurketarik-handiena-garbitzen-saiatu-dira-agintarien-erantzun-eskasaren-aurrean"># Lotura</a></p>Fri, 14 Aug 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11739-zikoina-batek-150-goma-irentsi-zituen-eta-haren-hondakinek-donanan-amaitu-zutencristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11739-zikoina-batek-150-goma-irentsi-zituen-eta-haren-hondakinek-donanan-amaitu-zuten<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5366.jpg"></p><p>Doñanako Parke Nazionala berriro ere ingurumen-eztabaidaren erdigunean dago, hondakinek naturgune babestu honetan duten eragina agerian uzten duen beste gertakari baten ondorioz. Hegaztiek, eta bereziki zikoinek, nahi gabe plastikoen garraiolari bihurtzen dira, zabortegietatik Espainiako hegoaldeko padura eta aintziretaraino eramanez. Arazoa ez da nolanahikoa. Hainbat ikerketaren arabera, urtero hondakin-tona ugari iristen dira hezeguneetara eta balio ekologiko handiko eremuetara. Urdailean dozenaka goma zituen zikoina baten kasuak argi erakusten du material horiek nola txertatzen diren Doñanako ekosistemen dinamikan eta bertan bizi diren animalien egunerokoan. Gertakari honek agerian uzten du hondakinen kudeaketa eta ingurumen-hezkuntza indartzeko premia. Izan ere, kutsadurak ez die espezie jakinei bakarrik eragiten; kate trofikoa eta ekosistemen osasuna ere kaltetzen ditu. Horregatik, Doñanaren zaintza eta kontserbazioa funtsezkoak dira haren biodibertsitatea gero eta handiagoak diren giza jatorriko mehatxuetatik babesteko. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11739-zikoina-batek-150-goma-irentsi-zituen-eta-haren-hondakinek-donanan-amaitu-zuten"># Lotura</a></p>Wed, 12 Aug 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11738-denok-egiten-ditugun-bost-akats-birziklatzerakoancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11738-denok-egiten-ditugun-bost-akats-birziklatzerakoan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5365.jpg"></p><p>Birziklatzea lan erraza dela dirudi: papera edukiontzi urdinera, beira berdera eta ontziak horira. Baina ez da hain erraza, eta askotan hondakinak dagokien edukiontzian bota beharrean oker uzten ditugu. Borondate ona badago, baina benetan ondo birziklatu nahi badugu, urrats bat harago joan behar da eta gauzak behar bezala egiten ikasi. Zure aztarna ekologikoa murriztu eta etxeko jasangarritasunean aditu bihurtu nahi baduzu, adi. Jarraian, birziklatzerakoan denok egiten ditugun bost akats azalduko dizkizugu. Agian ez dituzu guztiak egiten, baina litekeena da horietakoren bat bai. Beraz, erne ibili, ez baitugu B planetarik! Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11738-denok-egiten-ditugun-bost-akats-birziklatzerakoan"># Lotura</a></p>Mon, 10 Aug 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11737-nbek-ohartarazi-du-nairobin-munduak-ez-duela-behar-adina-aurrera-egiten-biodibertsitatearen-arloancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11737-nbek-ohartarazi-du-nairobin-munduak-ez-duela-behar-adina-aurrera-egiten-biodibertsitatearen-arloan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5364.jpg"></p><p>Aniztasun Biologikoari buruzko Hitzarmenaren (CDB) Aholkularitza Zientifiko, Tekniko eta Teknologikorako Organo Subsidiarioaren 28. bilera (SBSTTA-28) astelehen honetan hasi da Nairobin. Bertan, 2022an adostutako biodibertsitate-helburuen betetze-mailari buruzko mundu mailako lehen aurrerapen-txostena aztertzen ari dira. Txostenaren arabera, gaur egungo ahaleginak «ez dira nahikoak» 2030erako ezarritako helburuak betetzeko. Biodibertsitatearen galera «aurrekaririk gabeko» erritmoan gertatzen ari da, eta «planetako bizitza» sostengatzen duten sistema naturalak arriskuan jartzen ditu, adierazi zuen Astrid Schomaker CDBko idazkari exekutiboak Nairobiko Nazio Batuen Erakundearen egoitzan egindako prentsaurrekoan. Bilera horiek datorren urrian Armenian egingo den COP17 goi-bilera prestatzeko antolatu dira. Topaketaren helburua Aniztasun Biologikoari buruzko Hitzarmenaren Alderdien Konferentziaren 17. bilera, hau da, Biodibertsitateari buruzko NBEren COP17 konferentzia prestatzea da. Goi-bilera datorren urrian egingo da Erevanen (Armenia). Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11737-nbek-ohartarazi-du-nairobin-munduak-ez-duela-behar-adina-aurrera-egiten-biodibertsitatearen-arloan"># Lotura</a></p>Fri, 07 Aug 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11721-landareak-eskala-txikian-eboluzionatzen-ari-dira-lurzoruaren-berotzeari-aurre-egitekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11721-landareak-eskala-txikian-eboluzionatzen-ari-dira-lurzoruaren-berotzeari-aurre-egiteko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5346.jpg"></p><p>Oviedoko Unibertsitateko–CSIC–Asturiasko Printzerriko Biodibertsitatearen Ikerketa Institutu Mistoko Alicia Valdés ikertzaileak gidatutako nazioarteko talde batek frogatu du landareak uste baino askoz azkarrago eta eskala askoz txikiagoan molda daitezkeela ingurumen-aldaketetara. Horixe ondorioztatu du Islandiako Hengill eremu geotermalean bi urtez egindako ikerketa batek, klima-aldaketarekin lotutako lurzoruaren berotzeari landareek nola erantzuten dioten aztertzeko. Egokitzapen azkarragoa New Phytologist aldizkari zientifikoan argitaratutako ikerketaren arabera, ohiko landare belarkara batek lurzoruaren tenperaturaren arabera eboluzionatzeko eta espezializatzeko gaitasuna du, 10 eta 20 metro arteko distantzia laburretan. Aurkikuntzak erakusten du landareen eboluzio-erantzunak orain arte uste zena baino askoz eskala espazial txikiagoan gerta daitezkeela. Ikerketa Hengill eremu geotermalean egin da, Islandian. Bertan, Lurraren barneko beroak lurzoruaren tenperaturan 20 gradurainoko aldeak sortzen ditu oso eremu txikietan. Ezaugarri horri esker, ingurunea laborategi natural bikaina da berotzeak landare-espezieetan dituen ondorioak aztertzeko eta ingurumen-baldintza kontrastatuei nola erantzuten dieten behatzeko.  Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11721-landareak-eskala-txikian-eboluzionatzen-ari-dira-lurzoruaren-berotzeari-aurre-egiteko"># Lotura</a></p>Thu, 06 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11736-plastikoak-bigarren-aukera-bat-bilatu-du-etxebizitzen-eraikuntzancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11736-plastikoak-bigarren-aukera-bat-bilatu-du-etxebizitzen-eraikuntzan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5363.jpg"></p><p>En los últimos tiempos, el plástico ha ocupado el centro del debate ambiental como uno de los materiales más cuestionados por la generación de residuos, pero también por su dependencia de materias primas fósiles, lo que lo vincula directamente a las emisiones de gases de efecto invernadero y al cambio climático. Sin embargo, lejos de desaparecer, su presencia continúa creciendo en la construcción debido a su capacidad para reciclarse y tener una segunda vida. Según el informe The Circular Economy for Plastics, elaborado por Plastics Europe, en 2024 España incorporó cerca de un millón de toneladas de plástico reciclado, de las que una cuarta parte acabó destinada al sector de la construcción. Los materiales plásticos empleados en la edificación de viviendas y presentes en ventanas de PVC, tuberías, aislamiento térmico o pavimentos tienen poco que ver con los productos de un solo uso. “Los materiales plásticos desempeñan un papel importante en numerosas partes de un edificio, aunque muchas veces no sean visibles una vez terminada la obra”, explica Ana Arenas, directora de Sostenibilidad de Sika, empresa de materiales para la construcción. Membranas impermeabilizantes, materiales aislantes, juntas o sellantes forman parte de esas instalaciones ocultas que protegen a los edificios frente a la humedad, las filtraciones de agua y las variaciones de temperatura. El PVC de las ventanas es altamente resistente, con una vida útil de entre 30 y 50 años y la posibilidad de reciclarse una vez finalizado su uso, dice Jaime Fernández, director de Asoven, la Asociación de Ventanas de PVC. De hecho, la industria europea ha reciclado más de 17,6 millones de toneladas de residuos de este derivado del plástico desde el año 2000 y, solo en 2025, el sector recuperó cerca de 417.000 toneladas dentro del programa VinylPlus. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11736-plastikoak-bigarren-aukera-bat-bilatu-du-etxebizitzen-eraikuntzan"># Lotura</a></p>Wed, 05 Aug 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/06029-udan-erabili-modu-arduratsuan-hondartzakcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/06029-udan-erabili-modu-arduratsuan-hondartzak<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/940.jpg"></p><p>Iragan ekainaren 1ean ofizialki eman zitzaion hasiera hondartza-sasoiari Donostian, eta hile hauetan jende andanak bisitatuko ditu Zurriolako, Kontxako eta Ondarretako hondartzak, bertako hareatzarentzat eta ekosistemarentzat horrek suposatzen duen inpaktuarekin. Neurri erraz gutxi batzuk hartzeak, adibidez sortzen ditugun hondakinak jasotzea edota dutxetako ura freskatzeko soilik erabiltzea besteak beste, lagun dezake hondartzetara egiten ditugun bisitak adeitsuagoak eta jasangarriagoak izan daitezen. Ondorengo bideo labur honetan gure hondartzak bizirik edukitzeko aholku erraz batzuk bildu ditugu. </p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/06029-udan-erabili-modu-arduratsuan-hondartzak"># Lotura</a></p>Tue, 04 Aug 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11735-duela-20-urte-12-000-tona-baino-gehiago-laranja-azal-bota-zituzten-lur-antzu-batean-gaur-egun-adituek-esperimentu-bera-munduko-beste-hainbat-tokitan-errepikatu-nahi-dute-lortutako-emaitzak-sinestezinak-izan-direlakocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11735-duela-20-urte-12-000-tona-baino-gehiago-laranja-azal-bota-zituzten-lur-antzu-batean-gaur-egun-adituek-esperimentu-bera-munduko-beste-hainbat-tokitan-errepikatu-nahi-dute-lortutako-emaitzak-sinestezinak-izan-direlako<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5362.jpg"></p><p>Emaitza ipuin batekoa dirudi, baina komeni da istorio osoa kontatzea. Ez zen mendian fruta-hondakinak nolanahi botatzeko gonbidapena, baizik eta kontserbazionisten eta zuku-enpresa baten artean gainbegiratutako biodegradazio-proiektu bat. Esperimentuak lurzati jakin hartan funtzionatu zuen, baina ikerketak ohartarazten du zuhurtziaz jokatu behar dela eredua beste leku batzuetan kopiatu aurretik. Ideia Daniel Janzen eta Winnie Hallwachs ekologistek sortu zuten. Biak hamarkadetan aritu dira Guanacasteko naturaren kontserbazioan. Del Oro enpresak bere zuku-fabrikako hondakinak kudeatu behar zituen, eta, aldi berean, parkeak lehengo abeltzaintza-lurrak leheneratu nahi zituen. Horrela sortu zen bi aldeentzat onuragarria zen irtenbidea. Akordioaren arabera, laranja prozesatzetik sortutako hondakinak larre degradatuetan biodegradatuko ziren. Horren truke, Del Orok 1.600 hektareako baso primarioa emango zion babestutako eremuari, baita kontratuan jasotako beste hainbat konpromiso ere. Ez zen truke makala. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11735-duela-20-urte-12-000-tona-baino-gehiago-laranja-azal-bota-zituzten-lur-antzu-batean-gaur-egun-adituek-esperimentu-bera-munduko-beste-hainbat-tokitan-errepikatu-nahi-dute-lortutako-emaitzak-sinestezinak-izan-direlako"># Lotura</a></p>Mon, 03 Aug 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11725-zer-da-sasi-ekologismoa-greenwashing-a-sasizientzia-eta-ekologismo-faltsuacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11725-zer-da-sasi-ekologismoa-greenwashing-a-sasizientzia-eta-ekologismo-faltsua<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5351.jpg"></p><p>Sasi-ekologismoa, edo ekologismo faltsua, gero eta zabalduago dagoen fenomenoa da. Ingurumenarekiko konpromisoa benetan eta egiazta daitezkeen aldaketarik egin gabe itxuratzean datza, irudia hobetzeko edo etekin ekonomiko handiagoak lortzeko helburuarekin. Jasangarritasuna gero eta balio garrantzitsuagoa den testuinguru honetan, praktika horiek nahasmena, desinformazioa eta trantsizio ekologikoaren atzerapena eragiten dituzte. Azken hamarkadetan, ingurumenarekiko kezka gero eta handiagoak enpresak, erakundeak eta herritarrak jasangarritasunaren aldeko diskurtsoak hartzera bultzatu ditu. Hala ere, kasu askotan konpromiso hori itxurazkoa baino ez da, eta benetako eraginaren ordez irudia lehenesten duten estrategiak garatzen dira. Fenomeno hori literatura zientifiko eta filosofikoan sakon aztertu den kritikarekin lotzen da. Mario Bunge filosofoak, Stanford Encyclopedia of Philosophy-n jasotako sasizientziari buruzko eztabaiden ildotik, ohartarazi zuen praktika horiek ez direla kaltegabeak: kultura zientifikoa ahuldu dezakete eta erabakiak hartzeko prozesua desitxuratu. Testuinguru horretan, sasi-ekologismoak ohiko eredu bat errepikatzen du: zorroztasunaren itxurak ebidentzia zientifikoa ordezkatzen du. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11725-zer-da-sasi-ekologismoa-greenwashing-a-sasizientzia-eta-ekologismo-faltsua"># Lotura</a></p>Fri, 31 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11311-pinguino-gorotzek-planeta-hozten-laguntzen-duten-hodeiak-sortzen-dituzte-ikerketa-baten-araberacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11311-pinguino-gorotzek-planeta-hozten-laguntzen-duten-hodeiak-sortzen-dituzte-ikerketa-baten-arabera<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5360.jpg"></p><p><strong>Antartikako animaliarik tximinoena planeta salbatzen ari liteke.</strong> Communications Earth %26 Environment aldizkarian argitaratu berri den ikerketa baten arabera, pinguinoen guanoak askatutako amoniakoak, bai, bere kakak, Lurra isolatzen eta itsas izotza urtzen laguntzen duten hodeiak sortzen lagun dezake.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11311-pinguino-gorotzek-planeta-hozten-laguntzen-duten-hodeiak-sortzen-dituzte-ikerketa-baten-arabera"># Lotura</a></p>Thu, 30 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11728-eguzki-energia-balkoietan-gorantz-doazen-mini-zentral-elektrikoakcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11728-eguzki-energia-balkoietan-gorantz-doazen-mini-zentral-elektrikoak<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5354.jpg"></p><p>Azken hiru urteetan, Alemanian milioi bat eguzki-plaka entxufagarri baino gehiago instalatu dira. Berritasun nagusia da gero eta gehiagok energia biltegiratzeko bateriak dituztela integratuta. Moduluek bi metro koadrorainoko azalera izan dezakete, eta mini instalazio bakoitzean gehienez lau panel jar daitezke. Instalazioa erraza da, eta sistemek etxetresna elektrikoen antzeko fidagarritasunez funtzionatzen dute, baina alderantziz: elektrizitatea eguzki-paneletik inbertsore baten eta entxufe baten bidez etxeko sare elektrikora igarotzen da. Elektrizitate merkea norberaren balkoitik Eguzki-panelen eta baterien prezioak nabarmen jaitsi dira mundu osoan: azken bi urteetan erdira murriztu dira. Sistema txikienek 200 euro inguruko prezioa dute, eta lau panel eta biltegiratzea dituzten handienek 1.000 euro baino gutxiago balio dute. Alemanian, horrela sortutako elektrizitatearen kostua 7 eta 15 zentimo artekoa da kilowatt-ordu bakoitzeko; sare elektrikokoaren batez besteko prezioa, berriz, 40 zentimo ingurukoa da. Berlingo Zientzia Aplikatuen eta Ekonomiaren Unibertsitatearen (HTW) arabera, inbertsioa lau eta zazpi urte artean amortizatzen da normalean. Hortik aurrera, norberak sortutako elektrizitatea doakoa da. Gainera, HTWk kalkulagailu bat eskaintzen du etxebizitza bakoitzerako egokiena den sistema zein den zehazteko. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11728-eguzki-energia-balkoietan-gorantz-doazen-mini-zentral-elektrikoak"># Lotura</a></p>Wed, 29 Jul 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11724-giza-jarduerak-landare-aniztasuna-sustatu-du-milaka-urtez-europancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11724-giza-jarduerak-landare-aniztasuna-sustatu-du-milaka-urtez-europan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5350.jpg"></p><p>Basileako Unibertsitatearen parte-hartzea izan duen ikertzaile-talde batek 2026ko ekainaren 10ean Nature Communications aldizkarian argitaratutako ikerketa batean berreraiki du nola aldatu den Europako ordokietako landare-aniztasuna 7.600 urtez. Ondorio nagusiaren arabera, giza jarduera funtsezko faktorea izan da aldaketa horietan: paisaia irekitzeak, laborantzak eta suaren erabilerak landare-espezieen aniztasuna handitu dute; aldiz, krisi historikoek eta azken hamarkadetako nekazaritza industrializatuak aniztasunaren beherakadarekin lotura dute. Ikerketak zalantzan jartzen du gizakiaren eta naturaren arteko harremanari buruzko ideia sinplista bat: giza jarduerak ez du beti biodibertsitatea murriztu; aitzitik, zenbait testuinguru historikotan handitzen lagundu du. Horretarako, ikertzaileek Suitzako goi-ordokiko landarediaren bilakaera berreraiki dute, lakuetako sedimentuak artxibo natural gisa erabiliz. Taldeak hiru gunetako polen-erregistro jarraituak aztertu ditu, 7.600 urteko epea hartuz. Erregistro horiek 227 erradiokarbono-dataziotan eta urtez urte partzialki geruzatutako sedimentu-sekuentzietan oinarritzen dira; horri esker, hamarkadaz hamarkadako kronologia zehatzak ezarri ahal izan dituzte. Denbora-bereizmen horrek epe luzeko ikuspegia eskaintzen du, gaur egungo behaketa ekologiko askoren mugak gaindituz. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11724-giza-jarduerak-landare-aniztasuna-sustatu-du-milaka-urtez-europan"># Lotura</a></p>Mon, 27 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11727-mundu-mailako-datu-zentro-ekologikoak-sortzeko-lasterketacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11727-mundu-mailako-datu-zentro-ekologikoak-sortzeko-lasterketa<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5353.jpg"></p><p>Datu-zentroek energia kantitate handiak behar dituzte zerbitzariak elikatzeko eta gure webguneak, aplikazioak eta adimen artifizial sortzaileko (AA) ereduak martxan mantentzen dituen informazioa prozesatzeko. Estatu Batuak dira munduan datu-zentro gehien dituen herrialdea, eta energia-eskaeraren hazkundeak transmisio-sare elektrikoak gainkargatzen ari da, elektrizitatearen prezioa garestitzeaz gain. Horri aurre egiteko, sarearen operadoreak erregai fosil kutsatzaileetara jotzen ari dira energia azkar hornitzeko. Reuters agentziaren azken azterketa baten arabera, herrialdeko sare elektrikorik handienak 2025ean aurreikusita zegoen erregai fosileko zentralen %60ren itxiera atzeratu edo bertan behera utzi zuen. PJM Interconnection erakundeak kudeatzen duen sareak ekialdeko 13 estatu hartzen ditu, tartean Virginia, «munduko datu-zentroen hiriburua» deitua. Itxi behar ziren zentraletako 11 puntako zentralak ziren, hau da, elektrizitate-eskaera handieneko uneetan bakarrik martxan jartzen direnak. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11727-mundu-mailako-datu-zentro-ekologikoak-sortzeko-lasterketa"># Lotura</a></p>Fri, 24 Jul 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11732-udalsarea-2030ek-hirizain-tresna-aurkeztu-du-osasuna-eta-ekintza-klimatikoa-hiri-plangintzan-integratzekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11732-udalsarea-2030ek-hirizain-tresna-aurkeztu-du-osasuna-eta-ekintza-klimatikoa-hiri-plangintzan-integratzeko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5358.jpg"></p><p><em>hiriZAIN erabakiak hartzen laguntzeko baliabide praktikoa da. Hiri-planak eta proiektuak aztertzen laguntzen du, osasunean, ekitatean eta klima-aldaketaren aurreko erresilientzian duen eraginari esker. Udalsarea 2030en esparruan garatu da, eta LIFE IP Urban Klima 2050 proiektuaren bidez eguneratu da. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, BC3k eta Ihobek parte hartu dute.. Jatorrizko albistea: www.udalsarea2030.eus.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11732-udalsarea-2030ek-hirizain-tresna-aurkeztu-du-osasuna-eta-ekintza-klimatikoa-hiri-plangintzan-integratzeko"># Lotura</a></p>Thu, 23 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11723-europako-eraikinen-84k-ez-du-beroari-aurre-egiteko-behar-adinako-itzalikcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11723-europako-eraikinen-84k-ez-du-beroari-aurre-egiteko-behar-adinako-itzalik<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5349.jpg"></p><p>Bero handia egiten duenean, hiru kaletara dagoen parke zuhaitzdun batek ez du ia laguntzen asfaltoz inguratuta dagoen etxebizitza-bloke bat freskatzen. Intuizio hori datu sendo batek berresten du orain: Europako 25 hiri handitan aztertutako 5,5 milioi eraikinen ikerketa batek erakutsi du etxebizitzen eta lantokien %80 baino gehiagok ez dutela muturreko beroari aurre egiteko zientziak beharrezkotzat jotzen duen zuhaitz-estaldura hurbila. Thami Croeser ikertzaileak, RMIT Unibertsitateko (Australia) Hiri Ikerketarako Zentrokoa, zuzendutako azterlanak eraikin bakoitzaren inguruko 60 metroko erradioan dagoen zuhaitz-itzala kartografiatu du, Frantzia, Espainia, Italia, Alemania, Portugal, Grezia eta Erresuma Batuko hirietan. Emaitza argia da: eraikinen %84 zientzia-literaturak bero-irlaren efektua arintzeko funtsezkotzat jotzen duen %30eko zuhaitz-estalduraren azpitik dago. Itzal gutxien duten hiriak Hirien arteko aldeak oso handiak dira, eta zenbait tokitan gabezia muturrekoa da. Sevillan, udaro bero handia jasaten duen hirian, eraikinen %98 ez da iristen atalase horretara. Parisen, berriz, %96 dago egoera berean, eta inguruko zuhaitz-estaldura %12 baino ez da. Londresen, 1,5 milioi eraikinetatik %93k ez du behar adinako itzalik, eta Erroman, berriz, %85ek. Kontrako muturrean daude Kolonia eta Hanburgo, %45 inguruko estaldurarekin, eta ondoren Niza, %41ekin. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11723-europako-eraikinen-84k-ez-du-beroari-aurre-egiteko-behar-adinako-itzalik"># Lotura</a></p>Wed, 22 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11731-donostiaoo-udalak-basojan-bultzatu-du-baso-jangarrien-proiektuacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11731-donostiaoo-udalak-basojan-bultzatu-du-baso-jangarrien-proiektua<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5357.jpg"></p><p>Donostiako Udalak, Parke eta Lorategien Atalaren bidez, BasoJan sustatzen du. Hiri-baso jangarrien proiektua da BasoJan, balio ekologiko txikiko berdeguneak elikagaiak ekoizteko, biodibertsitatea handitzeko eta herritarrak ingurunearen zaintzan gehiago inplikatzeko moduko ekosistema bihurtzen dituena.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11731-donostiaoo-udalak-basojan-bultzatu-du-baso-jangarrien-proiektua"># Lotura</a></p>Tue, 21 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11720-txinak-milioika-bidalketatan-gehiegizko-ontziratzea-mugatu-du-hondakinak-murrizteko-eta-logistika-jasangarriago-baterantz-aurrera-egitekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11720-txinak-milioika-bidalketatan-gehiegizko-ontziratzea-mugatu-du-hondakinak-murrizteko-eta-logistika-jasangarriago-baterantz-aurrera-egiteko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5345.jpg"></p><p>Txinak beste urrats bat emango du merkataritza elektronikoaren ingurumen-inpaktua murrizteko. Uztailaren 1etik aurrera, paketeetan gehiegizko ontziratzea mugatzeko nahitaezko araudi nazional berri bat jarriko du indarrean. Neurriak munduko logistika-sektorerik handienetako bati eragingo dio; izan ere, 2025ean ia 199.000 milioi bidalketa kudeatu zituen. «Paketeetan gehiegizko ontziratzea mugatzeko baldintzak» izeneko araudiak irizpide zehatzak ezartzen ditu kutxen, babes-materialen eta zinta itsasgarrien erabilera optimizatzeko. Helburua hondakinen sorrera murriztea da, garraiatutako produktuen segurtasuna arriskuan jarri gabe. Lehengaien kontsumoa murrizteaz gain, ekimenak jardunbide eraginkorragoak sustatu nahi ditu etengabe hazten ari den industria batean, merkataritza digitalak eta online erosketen etengabeko gorakadak bultzatuta. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11720-txinak-milioika-bidalketatan-gehiegizko-ontziratzea-mugatu-du-hondakinak-murrizteko-eta-logistika-jasangarriago-baterantz-aurrera-egiteko"># Lotura</a></p>Mon, 20 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11733-kultura-eta-erakusketa-proiektu-teknikariacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11733-kultura-eta-erakusketa-proiektu-teknikaria<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5359.jpg"></p><p>Cristina Enea Fundazioarako Kultura- eta Erakusketa-proiektu Teknikari bat hautatzeko prozesuaren deialdia. Cristina Enea Fundazioa: Kultura- eta Erakusketa-Proiektu teknikaria (plaza bat) Izen-emateko epea 2026/7/17tik 2026/9/11ra Baldintzak: Arte Ederrak, Antropologia, Gizarte Zientziak edo antzekoetan goi-mailako titulu akademiko ofiziala eta C1 euskara maila. Txanda: Librea Eskaintza Mota: Lan Eskaintza Publikoa (oposizio-lehiaketa) Oinarriak: https://egoitza.gipuzkoa.eus/gao-bog/castell/bog/2026/07/17/c2604684.pdf Eskaintza honekiko kontaktua: Email: hautaketacristinaenea@lksnext.com Eskaera-eredua editagarria atxikituta.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11733-kultura-eta-erakusketa-proiektu-teknikaria"># Lotura</a></p>Fri, 17 Jul 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11726-zerbait-arraroa-gertatzen-ari-da-txernobylgo-animaliekincristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11726-zerbait-arraroa-gertatzen-ari-da-txernobylgo-animaliekin<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5352.jpg"></p><p>Txernobyl ia lurralde hil baten sinonimoa da. Hondakinez, erradiazioz eta isiltasun kezkagarri batez markatutako paisaia. Eta ez da irudi gehiegizkoa: hamarkadetan, zientzialari askok uste izan zuten zentralaren inguruko lurraldeak biologikoki suntsituta geratuko zirela belaunaldi askotarako. Baina leherketatik ia berrogei urte igaro direnean, errealitatea inork imajinatu baino konplexuagoa eta harrigarriagoa dela erakutsi du. Erreaktoreak 1986ko apirilaren 26an eztanda egin zuenean, Sobietar agintariek 100.000 pertsona baino gehiago ebakuatu zituzten, eta zentralaren inguruan 30 kilometroko bazterketa-eremua ezarri zuten. Denborarekin, eremu hori handitu egin zen, eta Ukrainako lurraldean 2.600 kilometro koadro inguru hartzera iritsi zen —Mexiko Hiria baino 1,7 aldiz handiagoa—. Bertan debekatuta geratu ziren bizitzea, jarduera ekonomikoa eta herritarren sarbidea. Ordutik, eskualdea munduko erradioaktibitate-kutsadura handienetakoa duen eremuetako bat izan da. Hala ere, ia inork espero ez zuena gertatu da: gizakiaren desagerpenak ustekabeko ondorio bat izan du, Txernobyl fauna basatiarentzako babesleku bihurtzea. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11726-zerbait-arraroa-gertatzen-ari-da-txernobylgo-animaliekin"># Lotura</a></p>Fri, 17 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11312-ekonomia-zirkularra-birziklapenetik-haratago-iraultza-etorkizun-jasangarrirakocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11312-ekonomia-zirkularra-birziklapenetik-haratago-iraultza-etorkizun-jasangarrirako<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4810.jpg"></p><p>Nahikoa al da birziklatzea planeta babesteko? CSICeko %27¿Qué sabemos de?%27 bildumaren izenburu berriaren arabera, <strong>ekonomia zirkularra birziklatzetik haratago doa: produktuen bizi-ziklo osoa birdiseinatu, birpentsatu eta eraldatu behar da,</strong> baliabideen kontsumoa minimizatzeko eta hondakinen sorrera murrizteko. Oro har birziklatutako materialen % 7,2 baino ez dagoenez, egungo eredu ekonomikoa nagusiki lineala da, eta, beraz, jasanezina.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11312-ekonomia-zirkularra-birziklapenetik-haratago-iraultza-etorkizun-jasangarrirako"># Lotura</a></p>Thu, 16 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11722-teilatuetako-eguzki-panelek-aire-girotuaren-erabileraren-hazkundearen-erdia-hornitzen-dutecristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11722-teilatuetako-eguzki-panelek-aire-girotuaren-erabileraren-hazkundearen-erdia-hornitzen-dute<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5347.jpg"></p><p>Termometroak gora egiten duenean eta milaka aire girotuko gailu aldi berean pizten direnean, sare elektrikoak urteko unerik kritikoenetako bati egin behar dio aurre. Teilatuetan instalatutako eguzki-panelek irtenbide naturala eskaintzen dute arazo horri, bero eta eguzki gehien dagoen orduetan elektrizitate gehiago ekoizten baitute; hain zuzen ere, etxebizitzetan hozte-premia handiena dagoen uneetan. CMCC – Klima Aldaketari buruzko Euro-Mediterraneoko Zentroko Fundazioaren ikertzaile talde batek fenomeno horren eragin bikoitza neurtu du Italian. Environmental Research: Energy aldizkarian argitaratutako azterlanaren arabera, etxebizitzetako energia fotovoltaikoak 2050erako klima-aldaketaren ondorioz hozteko elektrizitate-kontsumoak izango duen hazkundearen ia erdia konpentsatu dezake. Etxebizitzak hozten dituen eguzkia Azterlanak datu argi batetik abiatzen da: tenperaturak igotzearen ondorioz bakarrik, etxebizitzetan hozteko behar den elektrizitate-eskaera %5 inguru handituko da, 2023ko etxebizitzetako kontsumoarekin alderatuta. Hazkunde horri aurre egiteko, egileek teilatuetako eguzki-energia proposatzen dute irtenbide gisa, kontsumo gehigarria erregai fosiletara jo gabe arintzeko. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11722-teilatuetako-eguzki-panelek-aire-girotuaren-erabileraren-hazkundearen-erdia-hornitzen-dute"># Lotura</a></p>Wed, 15 Jul 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11730-edalontzi-berrerabilgarrien-porrota-jaialdi-eta-makrokontzertuetancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11730-edalontzi-berrerabilgarrien-porrota-jaialdi-eta-makrokontzertuetan<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5356.jpg"></p><p>Horrelako gertaera gehienek plastikozko edalontzi jasangarriak egongo direla iragartzen dute, baina erabilera bakarrekoak erabiltzen dituzte askok. Jatorrizko berria: www.informacion.es. Udan gora egiten du aire zabaleko jaialdi eta makrokontzertuen kopuruak, eta milaka pertsona biltzen dira. Ondorioz, milaka edalontzi erabiltzen dira horrelako ekitaldietan edateko. Ontzi horiek, neurri handi batean, ingurune naturalean botata amaitzen dute, eta, nahiz eta legez berrerabilgarriak izan daitezkeen, eta antolatzaileek horrela iragarri arren, ez dira berrerabiltzen. Orain, Zero Hondakinaren Aliantzak eta Ley de Residuos Ya plataformak (Espainiako 130 gizarte- eta auzo-erakundek osatzen dute) Trantsizio Ekologikorako Ministerioari eskatu diote ontzien eta ontzi-hondakinen errege-dekretuaren aldaketa aprobetxa dezala, itun horietan erabilitako edalontzi asko berrerabilgarritzat aurkeztea ahalbidetzen duen legezko hutsunea zuzentzeko, benetan berrerabilgarriak ez direnean. Erakunde horrek ohartarazi duenez, kasu gehiegitan, edalontzi berrerabilgarria kontsumitzaileari saltzen edo kobratzen zaion produktu bihurtu da, baina ez da itzulerako, bilketako, garbiketako eta zirkulazioan jartzeko sistema erreal baten parte. Hori gertatzen denean, edalontziak zakarrontzian amaitu dezake, jaialdiaren eremuan edo etxeetan pilatuta, eta sarrera justifikatzen duen ingurumen-funtzioa betetzeari uzten dio. Jarraitu albiste originala irakurtzen hemen.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11730-edalontzi-berrerabilgarrien-porrota-jaialdi-eta-makrokontzertuetan"># Lotura</a></p>Tue, 14 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11734-arte-laborategiak-natura-eta-sormena-eskutikcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11734-arte-laborategiak-natura-eta-sormena-eskutik<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5361.png"></p><p>Naturak eskala txikiko artelanak egiteko lehengaiak eta elementu naturalak eskaintzen dizkigu etengabe. Cristina Enea Fundazioak material horiek dekorazio-objektu nola bihurtu erakusten du, urtean zehar programatutako Arte-laborategien bidez. Udan linograbatua egiten ikasiko dugu. Izen-emateak irekita. Natura-ingurunea beti izan da inspirazio-iturri agortezina artearen munduarentzat. Ez hori bakarrik, baizik eta gizakiek beren bultzada artistikoak askatzeko lehengaia eta materialak aurkitu dituzten tokia ere izan dela. Landareak eta loreak, pigmentu naturalak edo animalien larruak, arteak eta naturak gizakiak bere sorkuntza artistikoetan erabiltzeko manipulatzen jakin dituen elementuak partekatu dituzte. Horregatik, Cristina Enea Fundazioak artearen eta naturaren arteko harreman horretan sakontzeko aukera ematen du, urtaro bakoitzean behin antolatutako Arte laborategiak izeneko familia tailerren bitartez. Udako tailerra datorren uztailaren 18an, larunbata, egingo da, eta linograbatua egiteko izango da. «Grabatu-xaflen gainean karbatzeko teknika bat da», azaldu du Uxua Aranak, Cristina Enea Fundazioko ingurumen-hezkuntzako taldeko kideak, eta gaineratu du horrelako tekniketan «gubia erabiliz marrazkia erreserbatu eta inguruan dagoena zizelatzen dela, zigilua paper gainean jarrita». Aranak azaldu duenez, udako tailer honek 2 orduko iraupena izango du eta bi hizkuntzatan emango da. Interesa duten guztiek izena emateko aukera izango dute. Jarduera 11:00etan hasiko da, Cristina Enean, eta gaineratu duenez, mota honetako tailerrak 2026 osoan zehar antolatuko dira, urtaro bakoitzean behin, gai ezberdinekin. Horrela, aipatutako linograbatze-tailerraz gain, programak gyotakuaren teknikarekin lotutako jarduerak antolatu ditu, edo zumearekin egindako saskiak, besteak beste. «Gyotakua, adibidez, Japoniako beste teknika tradizional eta artistiko bat da, eta hainbat arrain-espezieren larruko tintekin edo beste pigmentu natural batzuekin inprimatzen da». Cristina Enea Fundazioaren arte-tailer hauek Itziar Unzurrunzaga diseinatzaileak ematen ditu, Bartzelonako Eina Diseinu eta Arte Unibertsitate Zentroak diplomatutako diseinatzaileak, eta ibilbide luzea du diseinu eta hezkuntza proiektuetan. Izen-emateak hemen daude zabalik, eta doako tailerra den arren, 2 €-ko fidantza ordaindu behar da izena eman duten pertsonen asistentzia ziurtatzeko</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11734-arte-laborategiak-natura-eta-sormena-eskutik"># Lotura</a></p>Mon, 13 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11718-mundu-bankuak-bere-klima-helburua-kendu-du-kreditu-malguagoak-eta-estatu-batuen-presio-politikoacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11718-mundu-bankuak-bere-klima-helburua-kendu-du-kreditu-malguagoak-eta-estatu-batuen-presio-politikoa<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5343.jpg"></p><p>Mundu Bankuak iragarri du ez diola lehentasunik emango urtero ematen dituen kredituen %45 klima-onurak dituzten proiektuetara bideratzeko helburuari.<strong> Politika hori 2023an ezarri zen Joe Bidenen administraziopean, eta aukera eman zuen klima-aldaketara egokitzeko eta hura arintzeko ekimenak finantzatzeko, nahiz eta horiek ez izan proiektuen helburu nagusia.</strong></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11718-mundu-bankuak-bere-klima-helburua-kendu-du-kreditu-malguagoak-eta-estatu-batuen-presio-politikoa"># Lotura</a></p>Fri, 10 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11729-santiago-gaztelumendi-euskalmeteko-estrategia-eta-koordinazio-zuzendaria-maiatzetik-irailera-luzatuko-diren-uda-luzeagoak-biziko-ditugucristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11729-santiago-gaztelumendi-euskalmeteko-estrategia-eta-koordinazio-zuzendaria-maiatzetik-irailera-luzatuko-diren-uda-luzeagoak-biziko-ditugu<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5355.jpg"></p><p><em>Santiago Gaztelumendi Euskalmeteko Estrategia eta Koordinazio zuzendariak Euskadiko klima nola aldatzen ari den aztertu du. Jatorrizko albistea eta argazkia: www.noticiasdegipuzkoa.eus.</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11729-santiago-gaztelumendi-euskalmeteko-estrategia-eta-koordinazio-zuzendaria-maiatzetik-irailera-luzatuko-diren-uda-luzeagoak-biziko-ditugu"># Lotura</a></p>Thu, 09 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11719-ipar-amerikako-munduko-futbol-txapelketak-ur-kontsumoa-handitu-du-eta-9-milioi-tona-co-isuricristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11719-ipar-amerikako-munduko-futbol-txapelketak-ur-kontsumoa-handitu-du-eta-9-milioi-tona-co-isuri<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5344.jpg"></p><p>Ipar Amerikan egingo den Futbol Munduko Txapelketak lehorteek eta tenperatura altuek dagoeneko gogor jotako eremuetan ur-kontsumoa areagotuko du. Jasangarritasunean aditu direnek ohartarazi dute ekitaldi honek gero eta ahulagoak diren ur-sistemetan izango duen eraginaz. Futbol Munduko Txapelketa eta ur-kontsumoan duen eragina Estadioetarako eta milioika zaleri ura hornitzeko erabiliko denaz gain, isurketen errekorra ere aurreikusten da: 9 milioi tona CO₂ baino gehiago. FIFAren arabera, hori egoitza, selekzio eta nazioarteko bidaia kopurua handitzearen ondorioa da. Txapelketa Estatu Batuetan, Mexikon eta Kanadan antolatzeak berriro piztu du eskala handiko kirol-lehiaketen ingurumen-inpaktuari buruzko eztabaida. Bereziki, dagoeneko ur-eskasia pairatzen duten eskualdeetan baliabide hidrikoen gaineko presio handia nabarmendu da. Bisitari kopuru handiak nabarmen handituko du ur-eskaera akuiferoak agortzeko zorian dauden eremuetan, eta lehendik zegoen arazoa are gehiago larriagotuko du. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11719-ipar-amerikako-munduko-futbol-txapelketak-ur-kontsumoa-handitu-du-eta-9-milioi-tona-co-isuri"># Lotura</a></p>Wed, 08 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/10927-mundu-mailako-earth-overshoot-day-uztailaren-30ean-iritsiko-dacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/10927-mundu-mailako-earth-overshoot-day-uztailaren-30ean-iritsiko-da<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/4337.png"></p><p>Earth Overshoot Day egunak urte osorako dagozkigun baliabide naturalak noiz kontsumitzen ditugun adierazten du, hau da, planeta osoaren urteko birsortze-gaitasunari dagokionez gizateriak eskatzen duen birsorkuntza biologikoa. Horregatik, gaur egun 1,8 planeta inguru beharko genituzke baliabide naturalen kontsumoaren egungo erritmoan iraunkorrak izateko. Urtero kalkulatzen da data hori, bi parametro nagusitan oinarrituta: biogaitasuna (edo birsorkuntza biologikorako gaitasuna) eta aztarna ekologikoa (gure baliabide-eskaera). Joan den mendeko 70eko hamarkadaren hasieran, datu hori kalkulatzen hasi zirenean, Earth Overshoot Day edo Lurraren Gehiegizko Gaitasunaren Eguna abenduan iritsi zen. Horrek esan nahi zuen gizadiaren baliabide naturalen kontsumo-erritmoa iraunkorra zela lurrak baliabide horiek birsortzeko zuen gaitasunari dagokionez, eta planeta bakarra nahikoa zela gizateria osoaren birsorkuntza biologikoaren eskaerari erantzuteko. Urteak eta hamarkadak igaro ahala, gero eta lehenago amaitu dugu baliabide horiek kontsumitzen, defizit biologikoan sartuz eta hurrengo urteko baliabide naturalak kontsumitzen hasiz. 1989rako, adibidez, urria izaten zen urte osoko baliabideak kontsumitzen amaitzen genuen hilabetea; 2011n abuztu hasierarako kontsumitzen genituen. 2026 honetan, uztailaren 30erako puntu horretara iritsiko garela kalkulatzen da, eta 2027ko baliabide naturalak kontsumitzen hasi beharko dugu. Urtetik urtera errepikatzen den defizit ekologiko egoera. Horregatik, gaur egun, egungo kontsumo-erritmoarekin jarraitu nahiko bagenu, 1,8 planeta beharko genituzke gizarte iraunkorra izateko. Nolanahi ere, ez litzateke bidezkoa izango gizarte bakar bati buruz hitz egitea, egoera horretan dauden herrialde batzuk beste batzuk baino askoz errudunagoak direnean. Adibide bat jartzearren, nahiz eta mundu mailako Earth Overshoot Day uztailaren 30ean iritsiko den, Espainiara eta Frantziara duela aste batzuk iritsi zen. Espainiara ekainaren 4an iritsi zen eta Frantziara apirilaren 24an, eta ordutik, 2027ra arte kontsumitu beharko ez liratekeen baliabideak kontsumitzen ari dira (badaude muturreko adibideak ere, Qatar, Luxenburgo eta Singapur, esaterako, urte osoko baliabideak otsailean agortu dituzten 3 herrialde bakarrak). Txanponaren beste aldean, Ekuador dago (urteko baliabideek azaroaren erdialdera arte iraungo diete) edota Kanbodia eta Honduras, (hil horren amaieran amaituko dute aurtengo baliabideak kontsumitzen), hurrengo grafikoan ikus daitekeen bezala. Earth Overshoot Day-ri buruzko informazio guztia hemen.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/10927-mundu-mailako-earth-overshoot-day-uztailaren-30ean-iritsiko-da"># Lotura</a></p>Tue, 07 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11717-frantziak-lege-bat-onartu-du-moda-azkarra-geldiarazteko-eta-salmenta-plataforma-handiak-haien-ingurumen-inpaktuagatik-zigortzekocristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11717-frantziak-lege-bat-onartu-du-moda-azkarra-geldiarazteko-eta-salmenta-plataforma-handiak-haien-ingurumen-inpaktuagatik-zigortzeko<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5342.jpg"></p><p>Frantziako Parlamentuak moda azkarraren gorakadari aurre egiteko lege bat onartu du. Eztabaidaren erdigunean Shein eta Temu bezalako Asiako plataformak egon dira, ingurumenean duten eraginagatik eta sortzen duten lehia desleialagatik. <strong>Legearen helburua ehungintza-hondakinak murriztea, Europako industria babestea eta praktika jasangarriagoak sustatzea da.</strong></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11717-frantziak-lege-bat-onartu-du-moda-azkarra-geldiarazteko-eta-salmenta-plataforma-handiak-haien-ingurumen-inpaktuagatik-zigortzeko"># Lotura</a></p>Mon, 06 Jul 2026 05:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11671-toallatxoen-munstroa-etenik-gabe-hazten-ari-da-urtero-milioika-euro-kostatzen-dituen-ingurumen-arazoacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11671-toallatxoen-munstroa-etenik-gabe-hazten-ari-da-urtero-milioika-euro-kostatzen-dituen-ingurumen-arazoa<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5312.jpg"></p><p>Uda bakoitzean, Espainiako bainulariek, maskorrak edo marmokak aurkitu beharrean, uretan flotatzen ari diren toallatxo hezeekin egiten dute topo, alga mutanteak balira bezala. «Zer nazka!», oihukatzen du emakume batek itsasotik irtetean, besoan bat itsatsita duela. Beste batek, toallatxo bat urpekaritza-hodiari zintzilik duela, murgilketa bertan behera uzten du. Eta mutiko batek hainbat aurkitzen ditu eguzkitan lehortzen ari direla arroketan. Ez da zientzia-fikzioa, udako ohiko irudia baizik. Eta dena lekurik gutxien dotorean hasten da: komunean. Hondartzetan eta ibaietan agertzen den munstro bigun eta zuntztsu hau ez da magia ilunaren emaitza, oso hedatuta dagoen ohitura txar baten ondorioa baizik. Jendeak toallatxoak komunetik behera botatzen ditu. Eta askok ez dute desagertzen: itzuli egiten dira. Arazo itsaskorra, eta garestia Ez dira despistatu bakan batzuk. Hondakinen bolumenak berak erakusten du arazoaren tamaina. 2023an, Donostiako langileek ia 300 tona toallatxo heze atera zituzten saneamendu-sistematik. Emaitza hain trinkoa izan zen, non izen propioa ere baduen: toallatxoen munstroa. Sevillan, Emasesa enpresak 755 tona kendu zituen; hamar solairuko eraikin baten pareko bolumena. Udalaren kutxentzat, kostua bost milioi eurotik gorakoa izan zen. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11671-toallatxoen-munstroa-etenik-gabe-hazten-ari-da-urtero-milioika-euro-kostatzen-dituen-ingurumen-arazoa"># Lotura</a></p>Fri, 03 Jul 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11708-bihar-ekingo-dio-cristina-eneako-aire-zabaleko-zine-zikloak-carino-he-encogido-a-los-ninos-filmarekincristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11708-bihar-ekingo-dio-cristina-eneako-aire-zabaleko-zine-zikloak-carino-he-encogido-a-los-ninos-filmarekin<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5333.jpg"></p><p>Ostiral honetan, uztailaren 3a, Cristina Enea Fundazioak uda hasieran urtero abian jartzen duen aire zabaleko ingurumen-zinemaren zikloko lehen emanaldia egingo da. Zikloaren hamahirugarren edizio honetan, protagonista nagusia Cristina Enea parkea izango da, bere lehen mendeurrena ospatzen duena eta proiekzio guztiak bertan egingo dira. Cristina Enea Fundazioaren programazio zabalean herritarrek gehien eskatzen eta baloratzen duten proiektuetako bat udako zinema zikloa da, aurten 13. edizioa ospatuko duena. Eta Cristina Eneak parke publiko gisa bete duen lehen mendeurrenari keinu egingo dio, bertan ospatuko baitira aurtengo zikloa osatzen duten hiru proiekzioak. Lehenengo saioa uztailaren 3an, ostirala, izango da, 22:30ean, Cariño, he encogido a los niños komedia familiarraren proiekzioarekin. Film luze hau aukeratzearen arrazoia zera da, tramaren zati bat lorategi batean gertatzen dela, non, bere tamaina txikiari esker, protagonista diren haurrak jabetuko diren beren etxearen atzealdeko espazio horrek gordetzen duen aberastasun biologikoaz, egunerokotasunean oharkabean igarotzen diren intsektu, animalia eta landarez betetako mundu batez. Cristina Enea parkeak, hain zuzen ere, bisitariei eskaintzen dizkien altxorren antzekoa da, zalantzarik gabe parkeak ingurumen-aberastasun handia du, eta urteko edozein urtarotan bisitatuta ere. Proiekzioa 22:30ean hasiko da parkearen Egia auzoko sarrera nagusiaren ondoko zelaian. Antolatzaileek hainbat aulki izango dituzte filma ikusteko, baina edonork eraman ahal izango du bere etzaulkia edo esterilla. Era berean, Cristina Enea Fundazioak proiekziora etorriko diren pertsonen laguntza eskatu du, sortutako hondakinak gaitutako edukiontzietan uzteko. Hurrengo bi emanaldiak ondorengoak izango dira: El maquinista de la general (uztailaren 10a, ostirala, 22:30ean Cristina Enea) eta Belle Èpoque (uztailaren 17a, ostirala, 22:30ean Cristina Enea).</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11708-bihar-ekingo-dio-cristina-eneako-aire-zabaleko-zine-zikloak-carino-he-encogido-a-los-ninos-filmarekin"># Lotura</a></p>Thu, 02 Jul 2026 03:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11716-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-cristina-eneacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11716-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-cristina-enea<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5341.jpg"></p><p>Donostiako hiriak ia ehun aterpe klimatiko ditu, eta horietatik 56 parkeetan, lorategietan eta berdeguneetan kokatutako kanpoko babeslekuak dira. Gune horiek tenperatura handietatik babesten dute berorik handieneko orduetan; izan ere, ingurune horietan, landaretzak tenperaturaren igoera moteltzen du eta beroa itzal-eremuen bidez erregulatzen du. Gainera, espazio horiek lasaitasuna eta atsedena ere ematen dute, baita naturarekin harreman hurbilagoa ere, bisitariek jaietan hiri bateko zalapartatik ihes egiteko aukera izan dezaten. Berdegune horiek, haien aberastasun naturala eta deskonexiorako eta freskagarritasunerako gune gisa dituzten aukerak ezagutarazteko asmoz, bisita gidatu batzuk antolatu dira, abuztuaren 10etik 14ra bitartean, Donostiako bost babesleku klimatiko hauetara: Aite, Ametzagaina, Urgull, Cristina Enea eta Ulia. Irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu. 4 eta 10 urte bitarteko harrak dituzten familiei zuzendua</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11716-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-cristina-enea"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 14:55:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11715-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-uliacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11715-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-ulia<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5340.jpg"></p><p>Donostiako hiriak ia ehun aterpe klimatiko ditu, eta horietatik 56 parkeetan, lorategietan eta berdeguneetan kokatutako kanpoko babeslekuak dira. Gune horiek tenperatura handietatik babesten dute berorik handieneko orduetan; izan ere, ingurune horietan, landaretzak tenperaturaren igoera moteltzen du eta beroa itzal-eremuen bidez erregulatzen du. Gainera, espazio horiek lasaitasuna eta atsedena ere ematen dute, baita naturarekin harreman hurbilagoa ere, bisitariek jaietan hiri bateko zalapartatik ihes egiteko aukera izan dezaten. Berdegune horiek, haien aberastasun naturala eta deskonexiorako eta freskagarritasunerako gune gisa dituzten aukerak ezagutarazteko asmoz, bisita gidatu batzuk antolatu dira, abuztuaren 10etik 14ra bitartean, Donostiako bost babesleku klimatiko hauetara: Aite, Ametzagaina, Urgull, Cristina Enea eta Ulia. Irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu. 4 eta 10 urte bitarteko harrak dituzten familiei zuzendua</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11715-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-ulia"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 14:42:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11714-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-urgullcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11714-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-urgull<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5338.jpg"></p><p>Donostiako hiriak ia ehun aterpe klimatiko ditu, eta horietatik 56 parkeetan, lorategietan eta berdeguneetan kokatutako kanpoko babeslekuak dira. Gune horiek tenperatura handietatik babesten dute berorik handieneko orduetan; izan ere, ingurune horietan, landaretzak tenperaturaren igoera moteltzen du eta beroa itzal-eremuen bidez erregulatzen du. Gainera, espazio horiek lasaitasuna eta atsedena ere ematen dute, baita naturarekin harreman hurbilagoa ere, bisitariek jaietan hiri bateko zalapartatik ihes egiteko aukera izan dezaten. Berdegune horiek, haien aberastasun naturala eta deskonexiorako eta freskagarritasunerako gune gisa dituzten aukerak ezagutarazteko asmoz, bisita gidatu batzuk antolatu dira, abuztuaren 10etik 14ra bitartean, Donostiako bost babesleku klimatiko hauetara: Aite, Ametzagaina, Urgull, Cristina Enea eta Ulia. Irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu. 4 eta 10 urte bitarteko harrak dituzten familiei zuzendua</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11714-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-urgull"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 14:40:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11713-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-ametzagainacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11713-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-ametzagaina<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5337.jpg"></p><p>Donostiako hiriak ia ehun aterpe klimatiko ditu, eta horietatik 56 parkeetan, lorategietan eta berdeguneetan kokatutako kanpoko babeslekuak dira. Gune horiek tenperatura handietatik babesten dute berorik handieneko orduetan; izan ere, ingurune horietan, landaretzak tenperaturaren igoera moteltzen du eta beroa itzal-eremuen bidez erregulatzen du. Gainera, espazio horiek lasaitasuna eta atsedena ere ematen dute, baita naturarekin harreman hurbilagoa ere, bisitariek jaietan hiri bateko zalapartatik ihes egiteko aukera izan dezaten. Berdegune horiek, haien aberastasun naturala eta deskonexiorako eta freskagarritasunerako gune gisa dituzten aukerak ezagutarazteko asmoz, bisita gidatu batzuk antolatu dira, abuztuaren 10etik 14ra bitartean, Donostiako bost babesleku klimatiko hauetara: Aite, Ametzagaina, Urgull, Cristina Enea eta Ulia. Irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu. 4 eta 10 urte bitarteko harrak dituzten familiei zuzendua</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11713-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-ametzagaina"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 14:38:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11711-bisita-gidatua-ura-besterik-ez-roberto-chartamcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11711-bisita-gidatua-ura-besterik-ez-roberto-chartam<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5335.jpg"></p><p>Ura besterik ez erakusketak ikusezina dena ikustera gonbidatzen zaitu; bai eta edertasunaren atzean naturarekin partekatzen dugun ordena aurkitzera ere; ordena horren baitan ibiltzerakoan sentituko duzun esperientzia zuzenaren bidez aurkitzera gonbitea luzatzen dizugu. Roberto Chartam artistak naturaren oinarria diren printzipio matematikoak lerro bihurtzen ditu airean geometriak marrazteko: Urrezko proportzioa, Fibonacciren sekuentzia edo Pi zenbakia… distantzia, tentsio eta elkargune bihurtzen dira hemen. Ez duzu formularik ikusiko, baina haren eragina sentituko duzu. Mugitzen zarenean, zure begien aurrean geometriak aldatu egingo dira, adar bat, olatu bat edo espiral bat naturan begiratzen dituzun lekuaren arabera ezberdin ikusten diren bezala. Chartamek bisita gidatua eskainiko bere erakusketan zehar eta bisitariek xehetasun eta azalpen guztiak jasotzeko aukera izango dute. Bisita gidatua amaitzean, erakusketaren itxiera egingo da.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11711-bisita-gidatua-ura-besterik-ez-roberto-chartam"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 12:38:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11709-tinglaua-txotxongiloak-berrerabilpenak-eta-irudimenak-bat-egiten-duten-erakusketa-murgiltzaileacristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11709-tinglaua-txotxongiloak-berrerabilpenak-eta-irudimenak-bat-egiten-duten-erakusketa-murgiltzailea<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5334.jpg"></p><p><em>Uztailaren 3tik 5era TaunTaun Teatroa taldeak Cristina Enean ikusgai izango duen erakusketa aurkitutako objektuekin sorturiko instalazio teatral berezia izango da. Era berean, erakusketako objektuak sortzeko teknika bera ikasteko tailerra eskainiko da Ulia Interpretazio Zentroan, uztailaren 11n (izen-emateak irekita <a href=\"https://bibe.me/ekitaldiak-CristinaEneaFundazioa\"><strong>hemen</strong></a>).</em></p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11709-tinglaua-txotxongiloak-berrerabilpenak-eta-irudimenak-bat-egiten-duten-erakusketa-murgiltzailea"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11710-bisita-gidatua-ura-besterik-ez-roberto-chartamcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11710-bisita-gidatua-ura-besterik-ez-roberto-chartam<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5335.jpg"></p><p>Ura besterik ez erakusketak ikusezina dena ikustera gonbidatzen zaitu; bai eta edertasunaren atzean naturarekin partekatzen dugun ordena aurkitzera ere; ordena horren baitan ibiltzerakoan sentituko duzun esperientzia zuzenaren bidez aurkitzera gonbitea luzatzen dizugu. Roberto Chartam artistak naturaren oinarria diren printzipio matematikoak lerro bihurtzen ditu airean geometriak marrazteko: Urrezko proportzioa, Fibonacciren sekuentzia edo Pi zenbakia… distantzia, tentsio eta elkargune bihurtzen dira hemen. Ez duzu formularik ikusiko, baina haren eragina sentituko duzu. Mugitzen zarenean, zure begien aurrean geometriak aldatu egingo dira, adar bat, olatu bat edo espiral bat naturan begiratzen dituzun lekuaren arabera ezberdin ikusten diren bezala. Chartamek bisita gidatua eskainiko bere erakusketan zehar eta bisitariek xehetasun eta azalpen guztiak jasotzeko aukera izango dute.</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11710-bisita-gidatua-ura-besterik-ez-roberto-chartam"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11712-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-aietecristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11712-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-aiete<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/agenda/5336.jpg"></p><p>Donostiako hiriak ia ehun aterpe klimatiko ditu, eta horietatik 56 parkeetan, lorategietan eta berdeguneetan kokatutako kanpoko babeslekuak dira. Gune horiek tenperatura handietatik babesten dute berorik handieneko orduetan; izan ere, ingurune horietan, landaretzak tenperaturaren igoera moteltzen du eta beroa itzal-eremuen bidez erregulatzen du. Gainera, espazio horiek lasaitasuna eta atsedena ere ematen dute, baita naturarekin harreman hurbilagoa ere, bisitariek jaietan hiri bateko zalapartatik ihes egiteko aukera izan dezaten. Berdegune horiek, haien aberastasun naturala eta deskonexiorako eta freskagarritasunerako gune gisa dituzten aukerak ezagutarazteko asmoz, bisita gidatu batzuk antolatu dira, abuztuaren 10etik 14ra bitartean, Donostiako bost babesleku klimatiko hauetara: Aite, Ametzagaina, Urgull, Cristina Enea eta Ulia. Irteera hauetan parke bakoitzaren historia ezagutu eta txokorik ederrenak esploratzeaz gain, familian jolasteko tartea ere izango dugu. 4 eta 10 urte bitarteko harrak dituzten familiei zuzendua</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/agenda/11712-bisita-gidatua-hiriko-aterpe-klimatikoak-aiete"># Lotura</a></p>Wed, 01 Jul 2026 08:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11669-ehunka-urteko-bi-zuhaitzek-nagasakiko-bonba-atomikoa-bizirik-gainditu-zuten-eta-gaur-egun-erresistentziaren-ikur-diracristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11669-ehunka-urteko-bi-zuhaitzek-nagasakiko-bonba-atomikoa-bizirik-gainditu-zuten-eta-gaur-egun-erresistentziaren-ikur-dira<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5310.jpg"></p><p>Hauskorrak diren gauzak apurtzen diren eta sendoak direnek ere askotan amore ematen duten mundu honetan, badira salbuespen batzuk, Kurosawaren gidoi batetik aterata diruditenak, umore garratzeko zen lorazain batek berridatzita. Nagasakiko Senno santutegian dauden bi kanfor-zuhaitzek, bostehun urte ingurukoak, XX. mendeko basakeria teknologikorik handienetako bat bizirik gainditzeaz gain, gaur egun ere zutik jarraitzen dute. Erreta, pitzatua, hostorik gabe eta hiltzat emanda... baina bizirik. Astelehen goiz batean gutako asko baino biziago. 1945eko abuztuaren 9an, goizeko 11:02an, AEBetako B-29 bonbaketari batek 21 kilotoneko TNT indarra zuen bonba bat jaurti zuen Nagasakiren gainera, ironiaz "Fat Man" izenez bataiatua. Emaitza infernua izan zen Lurrean: 40.000 eta 70.000 pertsona artean berehala hil ziren. Denborarekin, biktimen kopurua 195.000tik gora igo zen, zaurien eta erradiazioaren ondorioz geroago hildakoak ere kontuan hartuta. Hipozentroan tenperatura 3.000 eta 4.000 gradu Celsius artekoa izan zen, edozein izaki bizidun (eta hildako) mapatik ezabatzeko adinakoa. Edonork pentsatuko luke organismo konplexu batek ezin izango lukeela halako hondamenditik errautsa baino gehiago bihurtu gabe atera. Baina errealitateak bere umore propioa du. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11669-ehunka-urteko-bi-zuhaitzek-nagasakiko-bonba-atomikoa-bizirik-gainditu-zuten-eta-gaur-egun-erresistentziaren-ikur-dira"># Lotura</a></p>Tue, 30 Jun 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11670-cee-baleen-kostaldea-faktoria-artea-zereak-eta-bioluminiszentzia-galiziancristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11670-cee-baleen-kostaldea-faktoria-artea-zereak-eta-bioluminiszentzia-galizian<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5311.jpg"></p><p>Ceek harro darama bere ezizena, Vila das Baleas (Baleen Herria), bere izena latinezko cetus hitzetik datorrela sinetsita. Baina adi: 2014an, Proxecto Gaelaicoko hizkuntzalariek zalantza arrazoizko bat plazaratu zuten: agian izena cé hitz gaelikotik dator, hau da, “kai” edo “lehorreratze-lekua”. Ez da hain poetikoa, baina bai sinesgarriagoa... eta, ziurrenik, ez hain epikoa Instagramerako. Caneliñasko faktoria mamua bisitatzea Cee ez zen edozein faktoria: 1924 eta 1985 artean, zehazki 9.300 zetazeo zatitu zituzten Caneliñasen. 1985eko urriaren 21 hartan, 17,70 metroko zere arrunt bat iritsi zen atoian eramanda, balea-ehizaren aro baten amaiera markatuz, nazioarteko moratoriak jarduera hori debekatu zuen une berean. Itxiera bortitza, tristea eta behin betikoa izan zen, milaka urteko sustraiak zituen negozio baterako. Metalaren eta haragiaren mamuak Ceetik kilometro gutxira, Ameixendan, Caneliñasko aztarnak daude oraindik: Espainiako (eta 2024ko informazio-panelen arabera, baita Europako ere) azken balea-faktoriaren hondarrak. Bertan ikus daitezke zuri-beltzeko argazki zaharrak, 80 kiloko eta 170 zentimetroko arpoiak jaurtitzen zituzten 90 mm-ko kanoiak, borrokan ari ziren Greenpeaceko zodiac-ak eta teknikari japoniar bat haragia “japoniarrei gustatzen zaien bezala” mozten erakusten. Izan ere, Japonian oraindik ere prezio handiak ordaintzen dituzte kalitate oneneko isats-zatiagatik (onomi), kiloko 2.400 euro ingururaino. Umore beltza ez da beharrezkoa: zenbakiek berek hitz egiten dute. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11670-cee-baleen-kostaldea-faktoria-artea-zereak-eta-bioluminiszentzia-galizian"># Lotura</a></p>Mon, 29 Jun 2026 04:00:00 +0200https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11672-ekonekea-eta-hondakin-isila-enpresa-askok-oraindik-ikusten-ez-dituzten-ingurumen-erronkakcristinaenea@donostia.eus (Cristina Enea Fundazioa)https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11672-ekonekea-eta-hondakin-isila-enpresa-askok-oraindik-ikusten-ez-dituzten-ingurumen-erronkak<p><img src="https://www.cristinaenea.eus/documentos/fotos/noticias/5313.jpg"></p><p>Eskaera maiz eta gutxi bateratuak, erabili gabe biltegiratutako materiala, erabilera bakarreko kontsumigarriak, gehiegizko ontziratzea edo behar bezala optimizatu gabeko erosketak. Lan-ingurunean eguneroko praktika txiki ugari pilatzen dira, eta banaka txikiak diruditen arren, hondakinen sorrera eta garraioari zein logistikari lotutako emisioak handitzen dituzte eskala handian errepikatzen direnean. Ingurumenaren Mundu Eguna dela eta, Lyreco Iberiatik —lan-eremuetarako eta laneko segurtasunerako irtenbideen banaketan liderra den enpresatik— “jasangarritasun ikusezin” horri arreta jartzearen garrantzia azpimarratu dute. Hau da, korporazioen diskurtso handietan beti agertzen ez den arren, enpresen ingurumen-aztarnan eta langileek beren erakundeen benetako konpromisoaz duten pertzepzioan eragin zuzena duen jasangarritasunari. «Enpresen barruan gero eta sentsibilitate handiagoa dago jasangarritasunarekiko, baina erronka ez da jada helburuak edo konpromisoak definitzea bakarrik, eguneroko jardunera eramatea baizik. Langileek berehala antzematen dute enpresa batek komunikatzen duenaren eta benetan lan-ingurunean gertatzen denaren artean koherentzia dagoen ala ez», azaldu du Marta Floresek, Lyreco Iberiako QSS arduradunak. Informazio gehiago</p><p><a href="https://www.cristinaenea.eus/eu/berriak/11672-ekonekea-eta-hondakin-isila-enpresa-askok-oraindik-ikusten-ez-dituzten-ingurumen-erronkak"># Lotura</a></p>Fri, 26 Jun 2026 04:00:00 +0200