Berriak

2020/3/23 Ingurumen albisteak

Ekologia eta ekologismoa... Zer da zer?

Gure planetarentzat funtsezkoa den une batean gaude, eta gizartea gero eta kontzienteagoa da horretaz. Duela gutxi jakin genuen klima-aldaketa dela herritarren kezka nagusia mundu osoan. Egoera horren aurrean, ez ditugu bi diziplina desberdinok -baina osagarriak- nahastu behar, biak funtsezkoak baitira gaur egun aurre egin behar diegun ingurumen-erronkei aurre egiteko. Haien izenak antzekoak dira, eta batzuetan berdin erabiltzen dira: ekologia eta ekologismoa. Politikarekin oso ohituta gauden bezala, baina politologiarekin oso gutxi, ekologista asko ezagutzen edo entzun ditugu, baina oso ekologo gutxi. Ikus dezagun zer den, zertan duten antza eta zertan bereizten diren planetaren osasunarekiko dugun kezka orokorra ondo bideratzeko.

Ekologia ekosistemak aztertzen dituen zientzia da, hau da, espezieen konbinazioa -gizakia barne- eta haiek bizi diren ingurumena, baita haien arteko interakzioak ere; ekologismoa, berriz, naturaren babesaz arduratzen den mugimendu soziopolitikoa da. Askotan oker esleitzen zaion etiketa politiko hori kentzen saiatzen da ekologia. Ekologook urteak daramatzagu saiatzen, aztertzen ari garen zientziak, natura xede duenak, beste zientzia batzuen aintzatespen sozial bera jaso dezan, hala nola matematika, fisika edo medikuntza.

Ekologismoak ekologia zientziatik edaten du, ingurumenaren eta gizartearen aldetik lortu nahi duen mundu justu hori lortzeko lan egiten duenean. Pertsona guztiek aire eta ur garbiak eta baliabide naturalak agortzen ez dituzten elikagaiak ekoizteko sistemak izango dituzten mundua, energia garbi eta berriztagarriekin funtzionatuko duena, gainera. Azken batean, bizitza erdigunean egongo den mundu bat, bizitza zaintzea eta sustatzea gure jarduera guztien benetako helburua izango dena. Horregatik, ekologismoa aukera politikoa da, integratzailea, soziologiak, antropologiak, zientzia politikoak, filosofiak, ekonomiak eta, baita ere, ekologiak sortutako ezagutzez elikatzen dena. Era berean, ekologia zientzia integratzailea da, matematika, fisika, biologia, kimika eta zientziaren eta teknologiaren beste hainbat arlo uztartzen dituena.

Ekologiak zer ekarpen egiten dio ekologismoari?
Ekologiak aukera ematen du, adibidez, ekosistemek gizarte-ongizatean betetzen duten eginkizunari buruzko galderei erantzuteko, eta, horrela, ekosistemak kontserbatzeko beharra justifikatzen da. Ekologiaren adar batek ondo kontserbatutako ekosistema baten balioa azaltzen eta kuantifikatzen du -dirutan edo ez-. Ekosistema horrek ezinbesteko funtzioak betetzen ditu, eta, beraz, haren degradazioarekin zenbat galtzen dugun jakitea ahalbidetzen du. Adibidez, ondo kontserbatutako landarediak laguntzen du lehorteen aurrerapena geldiarazten, uholdeak arintzen eta higaduraren aurrean lurzoruaren galera babesten, eta, gainera, karbono atmosferikoaren hustubide garrantzitsua da.

Ekologiak ere galdera konplexuei erantzun nahi die, testuinguru ekologista batean arriskuan dauden espezieak kontserbatzen lagun dezaketenak –Zeintzuk dira mehatxu nagusiak: habitata suntsitzea, kutsadura, gainarrantza…?– Eta munduko biodibertsitatearen galera handiegia geldiaraztea, ekosistema jakin bateko funtsezko espezieak identifikatzea ahalbidetzen baitu, beste espezie askoren mende daudenak. Ekologiak, halaber, lurraldearen kudeaketarekin zerikusia duten gaiei irtenbidea emateko aukera ematen digu, hala nola: zer ezaugarri dagozkie baso-suteetara edo klima-aldaketara egokitzeko gaitasun handiena duten basoei?


Informazio gehiago